بعد از تولد نوزاد، یکی از اولین چیزهایی که والدین باید چک کنند سلامت شنوایی آن ها است، به خصوص اگر در خانواده سابقه کم شنوایی یا ناشنوایی وجود داشته‌باشد. اینکار با تست شنوایی سنجی کودکان انجام می شود. این تست در واقع راهی بسیار ساده هست که اطلاعات خوبی در خصوص سلامت گوش و شنوایی فرزندتان در اختیار ما قرار می دهد. به ما می گوید که آیا گوش فرزندتان سالم است یا نه. در طول این تست اگر مشکلی باشد، هرچه زودتر تشخیص می دهیم تا بتوانیم خطر تأخیر در گفتار و یادگیری را کاهش دهیم. در ادامه هرچه لازم است درباره این تست بدانید را توضیح میدهیم.
اهمیت شنوایی‌سنجی: شنوایی، اولین ابزار یادگیری نوزاد است و مغز در سه سال اول بیشترین انعطاف‌پذیری را دارد؛ تأخیر در تشخیص کم‌شنوایی سبب شده تا جبران آن دشوارتر شود و نتیجه‌ی درمان کاهش یابد.
روش‌های تست: OAE برای بررسی حلزون گوش نوزادان، ABR دقیق‌ترین تست برای سنجش عصب شنوایی، VRA برای حدود ۶ ماه تا ۲ و نیم یا ۳ سال؛ Play Audiometry برای حدود ۲ تا ۵ سال است .
آماده‌سازی کودک: نوزاد باید خسته و آماده خواب باشد، و کودکان نوپا باید با بازی و زبان شاد بدون کلمات ترسناک مانند «درد» یا «دکتر» برای تست آماده شوند.
تفسیر نتایج: رد شدن در تست اولیه لزوماً به معنای ناشنوایی دائمی نیست و ممکن است ناشی از جرم گوش یا مایع پشت پرده باشد؛ حتی در صورت تشخیص کم‌شنوایی دائمی، مداخله زودهنگام قبل از ۶ ماهگی نتایج امیدوارکننده‌ای دارد.
هزینه و انتخاب مرکز: هزینه تست بین ۴۰۰ هزار تا ۲ میلیون تومان متغیر است و انتخاب مرکز تخصصی کودکان با تجهیزات مناسب و شنوایی‌شناس مجرب اهمیت زیادی دارد.
ویزیت و مشاوره تخصصی سمعک
اول یک جلسه شنوایی سنجی انجام دهید بعد درباره خرید سمعک با هم صحبت می کنیم.
چرا انجام شنوایی سنجی کودکان حتما باید انجام شود؟
شنوایی، اولین ابزار یادگیری نوزاد است. شنوایی از اواخر بارداری فعال است و مسیر اصلی یادگیری زبان است. اگر کوچکترین مشکلی در این مسیر ورودی اطلاعات وجود داشته باشد و از طریق شنوایی سنجی کودکان شناسایی نشود، کودک فرصت طلایی یادگیری زبان در ماه های اول زندگی را از دست می دهد.
سیستم عصبی مغز در سه سال اول زندگی، بیشترین انعطاف پذیری را دارد…
این یعنی اگر کم شنوایی در همین دوران تشخیص داده شود، مغز می تواند با کمک ابزارهایی مثل سمعک، مسیرهای یادگیری را بازسازی کند. اما اگر شنوایی سنجی کودکان به تاخیر بیفتد و کودک وارد سن مدرسه شود، جبران این زمان از دست رفته بسیار دشوار و گاهی غیرممکن خواهد بود.
بنابراین، این تست ها ضامن این هستند که کودک شما در رقابت یادگیری از همسالانش عقب نماند.
زمان طلایی برای انجام تست شنوایی دقیقا چه موقع است؟
این سوال بسیاری از والدین است که چه زمانی باید نگران شنوایی فرزندشان باشند. طبق استانداردهای جهانی پزشکی، بهترین زمان شنوایی سنجی نوزاد ترجیحاً پیش از ترخیص از بیمارستان و حداکثر تا یک‌ماهگی است. این غربالگری اولیه بسیار مهم است، اما پایان کار نیست.
باید بدانید که وضعیت شنوایی ثابت نیست و ممکن است تغییر کند…
برخی از مشکلات شنوایی در بدو تولد وجود ندارند و به مرور زمان به دلیل ژنتیک، بیماری ها یا عفونت های مکرر ظاهر می شوند. متخصصان توصیه می کنند که برنامه زمانی زیر را برای شنوایی سنجی کودکان در نظر داشته باشید:
- بدو تولد: غربالگری اولیه در بیمارستان.
- یک ماهگی: تکرار تست در صورت مشکوک بودن نتیجه اول.
- سه تا شش ماهگی: تشخیص قطعی و شروع درمان در صورت وجود مشکل.
- قبل از ورود به مهدکودک: بررسی مجدد برای اطمینان از سلامت گوش.
- سنین مدرسه: بررسی دوره ای در صورت افت تحصیلی یا عفونت های مکرر.
رعایت دقیق سن شنوایی سنجی کودکان و انجام به موقع تست ها، به شما این اطمینان را می دهد که هیچ مشکل پنهانی در مسیر رشد فرزندتان وجود ندارد.
پیشنهاد خواندنی : وزوز گوش کودکان را چکونه تشخیص دهیم ؟
نشانه های خاموشی که می گویند کودک نیاز به بررسی شنوایی دارد
گاهی اوقات ممکن است کودک در تست های نوزادی سالم بوده باشد، اما در سنین بالاتر دچار مشکل شود. شناختن علائم هشداردهنده به شما کمک می کند تا به موقع برای رزرو نوبت در کلینیک شنوایی سنجی کودکان اقدام کنید:
تاخیر در حرف زدن را جدی بگیرید
اگر فرزندتان تا یک سالگی هیچ کلمه ای نمی گوید یا تا دو سالگی نمی تواند جملات ساده دو کلمه ای بسازد، نباید آن را به حساب “تنبلی” یا “دیر زبان باز کردن ارثی” بگذارید. اولین قدم در مواجهه با تاخیر گفتاری، مراجعه فوری برای شنوایی سنجی کودکان است، چرا که کودک باید بشنود تا بتواند صحبت کند.
عدم واکنش به صداهای محیطی
یک نوزاد سالم با شنیدن صدای کوبیده شدن در باید از جا بپرد (رفلکس استارتل). یا کودکی که در اتاق دیگر است، باید وقتی صدایش می کنید واکنش نشان دهد. اگر حس می کنید فرزندتان نسبت به صداهای محیط بی تفاوت است یا صداهای آرام را نمی شنود، باید تست شنوایی سنجی کودکان انجام شود.نوزاد سالم در ماه‌های اول زندگی (تا حدود ۴ تا ۶ ماهگی) معمولاً با صدای بلند و ناگهانی از جا می‌پرد، پلک می‌زند یا حرکت دستش را متوقف می‌کند.
بلند کردن صدای تلویزیون و تبلت
آیا مدام مجبورید صدای تلویزیون را کم کنید در حالی که فرزندتان اصرار دارد آن را زیاد کند؟ یا موقع تماشای کارتون خیلی نزدیک به تلویزیون می نشیند؟ این رفتارها، به خصوص اگر همراه با گفتن مداوم “چی؟” یا “هان؟” باشد، از نشانه های بارز نیاز به ارزیابی شنوایی است.
عفونت های مکرر گوش و سرماخوردگی
کودکانی که زیاد سرما می خورند یا سابقه عفونت گوش میانی دارند، بسیار مستعد تجمع مایع پشت پرده گوش هستند. این مایع می تواند باعث کم شنوایی موقت شود که اگر طولانی شود، روی گفتار تاثیر می گذارد. در این شرایط، بررسی وضعیت گوش میانی توسط متخصص شنوایی سنجی کودکان ضروری است.
بیشتر بخوانید : همه چیز درباره عفونت گوش میانی کودکان
در کلینیک تخصصی چه تست هایی روی فرزندمان انجام می شود؟
وقتی به یک مرکز تخصصی مراجعه می کنید، نباید نگران درد یا اذیت شدن فرزندتان باشید. تجهیزات شنوایی سنجی کودکان به گونه ای طراحی شده اند که کاملاً غیرتهاجمی و بدون درد باشند. بسته به سن کودک، روش های مختلفی استفاده می شود.
آزمون گسیل های صوتی (OAE) برای نوزادان
این رایج ترین تستی است که برای نوزادان، حتی در حالت خواب، انجام می شود. یک پروب کوچک نرم داخل گوش قرار می گیرد و صداهای آرامی پخش می کند. دستگاه منتظر می ماند تا پاسخ حلزون گوش (پژواک صوتی) را دریافت کند. نوزادان پرخطر (مثلاً بستری در NICU) علاوه بر OAE باید ABR هم بشوند.
آزمون پاسخ شنوایی ساقه مغز (ABR)
این آزمون، استاندارد طلایی تست عینی (بدون نیاز به همکاری کودک) موجود برای تعیین میزان کم شنوایی در نوزادان و کودکان سخت آزمون است. در این روش، الکترودهایی شبیه نوار قلب روی سر نوزاد در حال خواب چسبانده می شود. این دستگاه امواج مغزی را در پاسخ به صدا ثبت می کند و به ما می گوید که عصب شنوایی تا چه حد سالم کار می کند. بسیاری از والدین هنگام مراجعه به یک مرکز شنوایی سنجی کودکان در تهران یا سایر شهرها، برای تشخیص قطعی سراغ این تست می روند.
ادیومتری رفتاری و بازی درمانی (VRA و Play Audiometry)
برای کودکان بالای ۶ ماه تا ۵ سال که بیدار و هوشیار هستند، تست ها به صورت بازی انجام می شود.
- روش VRA: کودک با شنیدن صدا سرش را برمی گرداند و یک عروسک جذاب برای تشویق او روشن می شود.
- روش بازی (Play Audiometry): به کودک یاد می دهند هر وقت صدای بوق را شنید، یک مهره داخل ظرف بیندازد. این روش آستانه‌ی شنوایی هر گوش و هر فرکانس را به‌صورت جداگانه مشخص می‌کند
چگونه کودک را برای یک جلسه موفق آماده کنیم؟
برای اینکه نتایج تست دقیق باشد و مجبور به تکرار آن نشوید، آمادگی کودک بسیار مهم است.
- برای نوزادان: کلید موفقیت در تست های OAE و ABR، “خواب عمیق” است. سعی کنید نوزاد را قبل از مراجعه کمی بیدار و خسته نگه دارید. در کلینیک به او شیر دهید و پوشکش را عوض کنید تا راحت بخوابد.
- برای کودکان نوپا: با او صحبت کنید و بگویید قرار است یک بازی انجام دهیم. بگویید قرار است “گوش هایت را قوی کنیم” یا “صدای فضایی بشنویم”. از کلمه “درد” یا “دکتر” استفاده نکنید تا استرس نگیرد. انتخاب یک کلینیک شنوایی سنجی کودکان که محیطی شاد و کودکانه دارد نیز تاثیر زیادی در همکاری کودک خواهد داشت.
آیا نتیجه غیرنرمال یعنی ناشنوایی همیشگی؟
شنیدن اینکه فرزندتان در تست رد شده، ترسناک است؛ اما وحشت نکنید. در بسیاری از موارد، رد شدن در مرحله اول شنوایی سنجی کودکان به دلایل ساده ای مثل وجود جرم گوش، مایع پشت پرده گوش (ناشی از سرماخوردگی) یا حتی بی قراری نوزاد حین تست است. در این موارد، متخصص تست را دو هفته بعد تکرار می کند و اغلب مشکل برطرف شده است.
بیشتر بخوانید : قیمت سمعک برای کودکان چقدر است ؟
حتی اگر کم شنوایی دائمی تشخیص داده شود، باز هم جای امیدواری بسیار زیاد است….
امروزه با تشخیص زودهنگام از طریق شنوایی سنجی کودکان و استفاده از سمعک های پیشرفته یا کاشت حلزون در سنین پایین، این کودکان می توانند مهارت های گفتاری و زبانی کاملاً نرمالی پیدا کنند و در مدارس عادی درس بخوانند. نکته کلیدی، تشخیص به موقع و شروع مداخله درمانی قبل از ۶ ماهگی است.بسیاری از این کودکان با مداخله‌ی زودهنگام، سمعک یا کاشت حلزون (متناسب با شدت کم‌شنوایی) و همراهی خانواده می‌توانند به مهارت‌های نزدیک به همسالان برسند.
هزینه تست شنوایی سنجی کودکان چقدر است؟
برای تست شنوایی سنجی کودکان، هزینه بر اساس اینکه کجا و با چه دستگاهی انجام شود، فرق می کند. در کلینیک ها معمولاً قیمت مناسب تر است و میتوانید روی بازه 400 تا 800 هزار تومان حساب کنید. اگر تست تخصصی‌تر باشد یا نیاز به ویزیت در منزل داشته باشید، هزینه بالاتر می‌رود و ممکن است تا حدود 1 تا 2 میلیون تومان هم برسد. به‌هرحال بهتر است قبل از مراجعه، با مرکز مورد نظرتان تماس بگیرید و قیمت دقیق را بپرسید.
چرا می‌بایست یک مرکز تخصصی کودکان را برای این تست انتخاب کنیم؟
تجهیزات و مهارت مورد نیاز برای تست کودکان با بزرگسالان کاملاً متفاوت است. یک شنوایی شناس اطفال باید صبر و حوصله زیادی داشته باشد و بداند چگونه با کودک بازی کند تا او را برای تست ترغیب نماید. اگر در پایتخت زندگی می کنید، پیدا کردن یک مرکز شنوایی سنجی کودکان در تهران که امکانات تخصصی مثل اتاقک استاندارد (اکوستیک) و دستگاه های ABR پیشرفته داشته باشد، برای دستیابی به نتایج قابل اعتماد بسیار مهم است.
یک نگاه کلی به روند رشد شنوایی در کودکان
جدول زیر به شما کمک می کند تا رفتارهای شنیداری فرزندتان را با استانداردهای رشدی مقایسه کنید. اگر هر کدام از این رفتارها را مشاهده نکردید، حتماً برای شنوایی سنجی کودکان مراجعه کنید.
| سن کودک | واکنش مورد انتظار به صدا |
|---|---|
| بدو تولد تا ۳ ماهگی | با صدای بلند از جا می پرد، با صدای آشنا آرام می شود. |
| ۴ تا ۶ ماهگی | سرش را به سمت منبع صدا می چرخاند، به اسباب بازی های صدادار علاقه دارد. |
| ۷ تا ۱۲ ماهگی | اسم خودش را می شناسد، کلمات ساده مثل “دَدَ” یا “ماما” می گوید. |
| ۱ تا ۲ سالگی | دستورات ساده را اجرا می کند، به تصاویر کتاب اشاره می کند. |
لطفا به این نکته مهم هم توجه کنید
شنوایی بچه حکم یک دریچه بسیار مهم به دنیا را دارد. اگر گوشه ذهنتان حتی یک شک کوچک هست که فرزندتان خوب نمی شنود، لطفا قضیه را پیگیری کنید. وقت و هزینه ای که برای تست شنوایی سنجی کودکان میگذارید، در برابر خیال راحتی و آینده او واقعا هیچ است. اگر نیاز به مشاوره دارید می توانید همین امروز با متخصصان ما در کلینیک شنوایی سنجی سمعک نیوساند تماس بگیرید.
جمع بندی و خلاصه نکات
انجام به‌موقع تست شنوایی نوزاد و کودک، انتخاب روش مناسب بر اساس سن و توجه به علائم هشداردهنده، نقش تعیین‌کننده‌ای در پیشگیری از تأخیر گفتاری و یادگیری دارد.
| عنوان | خلاصه |
|---|---|
| اهمیت تست | شنوایی اولین ابزار یادگیری نوزاد است؛ تشخیص دیرهنگام باعث تأخیر در گفتار و افت تحصیلی می‌شود |
| زمان طلایی انجام | غربالگری تا یک ماهگی؛ ارزیابی تشخیصی تا سه ماهگی؛ شروع مداخله (سمعک و…) تا شش ماهگی |
| علائم هشداردهنده | تأخیر در حرف زدن، بی‌توجهی به صدا، بلند کردن صدای تلویزیون، عفونت مکرر گوش |
| روش‌های تست | OAE و ABR برای نوزادان؛ VRA برای ۶ ماه تا ۲ سال؛ Play Audiometry برای ۲ تا ۵ سال |
| آماده‌سازی کودک | نوزاد: نوزاد: شیرخورده، کمی بیدار نگه‌داشته‌شده و آماده خواب؛ کودک نوپا: با بازی و محیط شاد بدون واژه‌های ترسناک |
| تفسیر نتایج | نتیجه مشکوک لزوماً ناشنوایی نیست و ممکن است ناشی از جرم یا مایع گوش باشد؛ تشخیص و مداخله زودهنگام (قبل از ۶ ماهگی) کلید موفقیت است |
سوالات متداول و پاسخ های کوتاه
آزمون‌ها بدون درد هستند و در نوزادان معمولاً در خواب طبیعی انجام می‌شوند. در موارد خاص ممکن است ABR با خواب‌آوری تحت نظر پزشک انجام شود
در روزهای اول تولد، بقایای مایع یا ترشحات در گوش می‌تواند باعث نتیجه‌ی کاذب شود. تست باید ظرف چند هفته (پیش از یک‌ماهگی) تکرار شود و اگر باز رد شد، ارزیابی تشخیصی تا سه‌ماهگی انجام شود
علاوه بر نوزادی، بهتر است قبل از مهدکودک، قبل از مدرسه و هر زمان که متوجه کم توجهی یا تاخیر گفتاری شدید، تست انجام شود.
معمولاً کم شنوایی موقت ایجاد می کند، اما اگر درمان نشود و مزمن گردد، می تواند به پرده و استخوانچه های گوش آسیب جدی بزند.
