سمعک استخوانی چیست؟ راهنمای جامع انواع، قیمت و نحوه کاشت

تصور کنید دنیای اطراف شما پر از صداست، اما مسیر ورود این آواها به دلیل مشکلات ساختاری گوش یا عفونت های مزمن مسدود شده‌است. در چنین شرایطی، سمعک های معمولی که صدا را از طریق هوا منتقل می کنند، کارایی خود را از دست می دهند. خوشبختانه سمعک استخوانی با میان بر زدن از مسیرهای مسدود، ارتعاشات صدا را مستقیماً از طریق استخوان های جمجمه به گوش داخلی می رساند و دریچه ای نو به دنیای شنیدن می گشاید. در این نوشتار می خواهیم درباره این نوع سمعک ها با هم صحبت کنیم.

خلاصه ای از عملکرد و ویژگی های سیستم های انتقال استخوانی

ویژگی کلیدی سیستم	توضیحات کاربردی برای کاربر
مکانیسم اصلی	انتقال صدا از طریق لرزش استخوان جمجمه به جای عبور از مجرای گوش
مخاطبان اصلی	افراد مبتلا به عفونت مزمن، گرفتگی مجرا یا ناشنوایی یک طرفه
روش های استفاده	به صورت غیرجراحی (تل یا باند) یا به صورت کاشتنی و جراحی
اجزای دستگاه	شامل یک پردازشگر خارجی و یک قطعه داخلی یا لرزاننده
مزیت ویژه	کیفیت صدای بسیار شفاف و عدم نیاز به قرار دادن قالب داخل گوش

اصلاً سمعک استخوانی چیست؟

ببینید در حالت عادی، صدا به صورت امواج هوا وارد مجرای گوش می شود و پرده صماخ را می لرزاند. اما بعضی افراد به دلیل مشکلات مادرزادی، عفونت های مزمن یا جراحی  های قبلی، این مسیر را از دست داده‌اند. بنابراین و متاسفانه اینجا دیگر سمعک معمولی کارساز نیست و باید نوع دیگری از سمعک به اسم استخوانی استفاده کرد.

سمعک استخوانی یک مسیر موازی برای شنیدن می‌ سازد. این دستگاه صدا را دریافت می کند و به جای پخش کردن در هوا، آن را به لرزش تبدیل می کند. این لرزش مستقیماً به استخوان پشت گوش (ماستوئید) منتقل میشود و از طریق استخوان جمجمه، خودش را به حلزون گوش داخلی می رساند. در تمام این مسیر، گوش خارجی و میانی کاملاً دور زده می شوند.

معمولا چه کسانی به سمعک متصل به استخوان نیاز پیدا می کنند؟

به طور کلی 3 دسته از افراد هستند که ممکن است برای بهبود شنوایی نیاز به سمعک استخوانی داشته باشند:

۱. عفونت های مزمن و ترشح گوش

برای کسانی که مدام درگیر عفونت یا ترشح گوش هستند، سمعک معمولی مثل یک کابوس می ماند:

• قالب سمعک مجرای گوش را می بندد
• محیط را مرطوب می کند
• و عفونت را تشدید می کند.

سمعک استخوانی چون هیچ تماسی با داخل مجرا ندارد، گوش آزاد می ماند، تهویه انجام می شود و روند درمان عفونت مختل نمی شود.

۲. ناشنوایی یک طرفه

افرادی که شنوایی یک گوش را کاملاً از دست داده‌اند، در تشخیص جهت صدا و شنیدن در محیط های شلوغ دچار مشکل می شوند. سمعک استخوانی در سمت گوش ناشنوا نصب می شود، صداها را جمع می کند و از طریق استخوان جمجمه به گوش سالم می فرستد. نتیجه اینکه فرد صداهای سمت ناشنوایش را هم می شنود و درک فضایی بهتری پیدا می کند.

۳. ناهنجاری های مادرزادی مثل میکروتیا

نوزادانی که با میکروتیا (کوچکی یا عدم تشکیل لالهٔ گوش) یا بسته بودن مجرای گوش متولد می شوند، از اصلی ترین کاندیداهای این درمان هستند. در سنین پایین که استخوان ها هنوز در حال رشدند، از مدل های غیرجراحی استفاده می شود تا کودک در سال های حیاتی رشد، از یادگیری زبان عقب نماند. سمعک استخوانی برای این کودکان، پلی به دنیای ارتباطات است.

با انواع سمعک استخوانی و فناوری های آن ها آشنا شوید

سمعک های استخوانی تنوع بالایی دارند و بسته به نیاز بیمار، در مدل های مختلفی عرضه می شوند. هر کدام از این مدل ها روش اتصال متفاوتی دارند و برای گروه خاصی از بیماران مناسب ترند:

نوع دستگاه	روش اتصال	مزیت اصلی	مناسب برای
مدل هدبند (Softband)	کش یا هدبند فشاری روی پوست	بدون نیاز به جراحی	نوزادان و کودکان زیر ۵ سال
مدل اباتمنت (BAHA)	اتصال مستقیم به پیچ تیتانیومی در استخوان	بالاترین شفافیت صدا	بزرگسالان با کم شنوایی دائم
مدل مغناطیسی (Attract)	آهنربای زیرپوستی	ظاهر تمیز، بدون سوراخ پوستی	افرادی که زیبایی برایشان اولویت است
مدل چسبی (Adhear)	چسب طبی پشت گوش	سبک، ظریف و کاملاً غیرتهاجمی	کم شنوایی های ملایم یا استفادهٔ موقت
مدل عینکی (Spectacle)	قرارگیری ارتعاش‌دهنده در دسته عینک طبی	کاملاً مخفی در استایل روزمره، بدون جراحی	افراد عینکی، دانش‌آموزان و بزرگسالان

سمعک استخوانی عینکی چیست و برای چه افرادی مناسب است؟

یکی از جذاب ترین و کاربردی ترین مدل های غیرجراحی، سمعک استخوانی عینکی (Spectacle Hearing Aid) است. در این سیستم مبتکرانه، ویبراتور یا مبدل استخوانی به صورت کاملاً ماهرانه در انتهای دسته عینک تعبیه می شود. وقتی عینک را به چشم می زنید، انتهای دسته روی استخوان ماستوئید (پشت گوش) فیکس شده و ارتعاشات صدا را بدون هیچ گونه جراحی یا جلب توجه به گوش داخلی منتقل می کند.

این مدل یک گزینه ی ایده آل برای افراد عینکی، دانشجویان، کارمندان و نوجوانان بالای ۹ سال است که تمایلی به استفاده از تل ها یا بندهای کششی روی سر ندارند و به زیبایی ظاهر خود اهمیت زیادی می دهند. با این حال، باید در نظر داشت که در صورت برداشتن عینک، انتقال صدا نیز قطع می شود؛ بنابراین انتخاب فریم استاندارد و تنظیم دقیق زاویه فشار دسته توسط ادیولوژیست، شرط اصلی راحتی کاربر است.

تفاوت سمعک استخوانی کاشتنی با مدل های غیرجراحی چیست؟

فناوری شنوایی استخوانی در دو مسیر اصلی جلو می رود:

مدل های غیرجراحی

در این روش، پردازشگر با یک هدبند، تِل فشاری یا چسب مخصوص روی پوست پشت گوش نگه داشته می شود و لرزش را از طریق پوست به استخوان جمجمه می رساند. مزیت بزرگش این است که هیچ جراحی لازم ندارد و برای کودکان یا استفاده موقت ایده آل است. نقطه ضعفش هم این است که پوست و بافت نرم، بخشی از انرژی لرزش را جذب می کنند و صدا کمی ضعیف تر دریافت می شود.

مدل های کاشتنی (جراحی)

اینجا ماجرا حرفه ای تر می شود. یک پیچ کوچک تیتانیومی طی یک جراحی کوتاه در استخوان جمجمه کاشته‌می‌شود. تیتانیوم با استخوان پیوند زیستی برقرار می کند و عملاً جزئی از بدن می شود. سپس پردازشگر خارجی مستقیم به این پیچ متصل می شود و صدا را بدون هیچ واسطهٔ نرمی به استخوان می رساند. نتیجه، وضوح صدای بسیار بالاتر و کیفیتی کاملاً طبیعی تر است.

هر کدام از این دو مدل برای چه افرادی مناسب هستند؟

کودکان زیر ۵ سال معمولاً مدل غیرجراحی می گیرند چون استخوان سرشان هنوز ضخامت کافی برای کاشت پیچ ندارد. اما برای بزرگسالان، مدل کاشتنی یک مزیت بزرگ دارد: زیر موها پنهان می شود، فشاری به پوست وارد نمی کند و کیفیت صدا بی نظیر است. انتخاب نهایی را پزشک با توجه به سن، ضخامت استخوان و میزان کم شنوایی انجام می دهد.

معایب و چالش های سمعک استخوانی که پیش از انتخاب باید بدانید

سمعک استخوانی برای کاندیداهای مناسب یک نجات دهنده واقعی است. با این حال، تصمیم گیری آگاهانه زمانی اتفاق می افتد که از محدودیت ها و چالش های این فناوری نیز مطلع باشید:

فشار موضعی و سردرد خفیف در مدل های تلی

در مدل های غیرجراحی مانند تل کششی یا هدبند، پردازشگر باید با فشار ملایمی به جمجمه بچسبد تا ارتعاش منتقل شود. این فشار ممکن است در روزهای ابتدایی، حس خستگی یا قرمزی موضعی روی پوست سر ایجاد کند که معمولاً با تنظیم کش رفع می شود.

افت جزئی قدرت ارتعاش از روی بافت پوست

در مدل های خارجی یا مغناطیسی بدون پایه، بافت پوست و چربی بخشی از انرژی صوت را جذب می کند؛ به همین علت برای کم شنوایی های شدیدتر، مدل های کاشت مستقیم داخل استخوان بازدهی بسیار بالاتری دارند.

مراقبت های جدی از پوست در مدل کاشتنی اباتمنت

اگر از مدل جراحی با پایه پیچی فلزی استفاده می کنید، پوست اطراف پایه باید همواره تمیز و ضدعفونی نگه داشته شود تا از بروز التهاب یا عفونت های بافتی پیشگیری گردد.

پدیده ی فیدبک یا سوت کشیدن

در صورتی که میکروفون پردازشگر با یقه لباس، موها یا کلاه اصطکاک پیدا کند، ممکن است صداهای فیدبک کوتاهی ایجاد شود که البته در مدل های هوشمند نسل جدید با فیلترهای ضدسوت تا حد زیادی کنترل شده است.

توصیه بالینی کلینیک نیوساند

خوشبختانه سیستم شنوایی استخوانی یک برتری منحصر به فرد دارد؛ شما می توانید پیش از هر تصمیم قطعی یا انجام جراحی، مدل های آزمایشی را در کلینیک روی سر امتحان کرده و میزان راحتی و کیفیت شنیداری آن را شخصاً تجربه کنید.

فرآیند تست سمعک استخوانی قبل از کاشت به چه صورت است؟

یکی از بزرگترین مزایای این سیستم این است که بیمار می تواند قبل از انجام هرگونه جراحی، نتیجه نهایی را تجربه کند. مرحله تست سمعک استخوانی قبل از کاشت به این صورت است که متخصص یک دستگاه آزمایشی را با کمک یک هدباند روی سر بیمار قرار می دهد. در همان لحظه، فردی که سال ها در سکوت بوده، ناگهان صداهای محیط را می شنود. این تجربه اغلب با اشک شوق و لبخندهای عمیق همراه است.

این دوره آزمایشی به بیمار اجازه می دهد تا در محیط های مختلف مثل خانه، محل کار یا خیابان، کیفیت صدا را بررسی کند. اگر فرد از شفافیت و درک گفتار رضایت داشته‌باشد، آنگاه برای مراحل جراحی و نصب دائم اقدام می شود. هیچ دستگاه کاشتنی دیگری در بدن چنین فرصتی را به بیمار نمی دهد که قبل از عمل، عملکرد آن را دقیقاً روی بدن خودش تست کند.

معرفی برندهای برتر سمعک استخوانی و مقایسه آن با کاشت حلزون

بازار تجهیزات شنوایی استخوانی در جهان در انحصار کمپانی های نامدار تجهیزات پزشکی است. از معتبرترین برندهای بین المللی که محصولات آن ها در کلینیک های پیشرفته تجویز می شود، می توان به موارد زیر اشاره کرد:

• سیستم باها (Baha) از کمپانی Cochlear استرالیا: مشهورترین پردازشگرهای کاشتنی و غیرجراحی در دنیا با شفافیت صوتی بالا و اتصال هوشمند وایرلس.
• سیستم پونتو (Ponto) از کمپانی Oticon Medical دانمارک: مجهز به پیشرفته ترین فناوری های تفکیک گفتار از صدای پس زمینه.
• سیستم ادهیر (ADHEAR) و بون بریج (BONEBRIDGE) از MED-EL اتریش: شاهکار سیستم های استخوانی بدون جراحی (چسبی) و پروتزهای مغناطیسی زیرپوستی.

تفاوت بنیادین سمعک استخوانی و کاشت حلزون گوش چیست؟

بسیاری از بیماران این دو جراحی را با یکدیگر اشتباه می گیرند. جدول زیر به زبان ساده تفاوت این دو تکنولوژی را مشخص می کند:

ویژگی مقایسه	سمعک استخوانی (Bone Conduction)	کاشت حلزون (Cochlear Implant)
اندام مورد استفاده	استخوان جمجمه و حلزون سالم گوش داخلی.	سیم الکترودی داخل خود حلزون گوش.
مسیر تقویت صدا	ارتعاش مکانیکی استخوان و دور زدن گوش میانی.	سیگنال الکتریکی مستقیم به عصب شنوایی.
نوع کم شنوایی هدف	کم شنوایی انتقالی، مختلط یا کری یک طرفه.	کم شنوایی حسی عصبی شدید تا عمیق دوطرفه.
امکان تست قبل از عمل	کاملاً بله (با هدبندهای آزمایشی تست می شود)	خیر (تست مستقیم پیش از جراحی ممکن نیست)
نوع جراحی	جراحی سطحی در استخوان پشت گوش	جراحی ظریف و تخصصی داخل گوش میانی و حلزون

چه عواملی در تعیین قیمت سمعک استخوانی موثر هستند؟

باید بدانید که ما با یک سیستم پیچیده روبرو هستیم و قیمت سمعک استخوانی فقط شامل خود دستگاه نیست. اینجا هزینه های تیم جراحی، اتاق عمل و جلسات تنظیمات تخصصی را هم باید لحاظ کنیم. قطعات این دستگاه ها به دلیل استفاده از تکنولوژی نانو و فلزات گران قیمتی مثل تیتانیوم، در تمام دنیا قیمت بالایی دارند.

همچنین برند سازنده و سطح تکنولوژی پردازشگر (مثلاً قابلیت اتصال به بلوتوث یا ضدآب بودن) بر روی قیمت نهایی تاثیر مستقیمی دارد. هرچه پردازشگر هوشمندتر باشد و بتواند نویز محیط را بهتر حذف کند، قیمت آن نیز بالاتر خواهد بود. اما به یاد داشته باشید که خرید سمعک استخوانی در واقع یک سرمایه گذاری برای بازگشت به زندگی اجتماعی و شغلی است که ارزشش با پول قابل قیاس نیست.

آیا این  نوع سمعک ها تحت پوشش بیمه هستند؟

بسیاری از بیمه ها بخشی از هزینه جراحی و قطعات داخلی را پوشش می دهند، اما پردازشگر خارجی معمولاً هزینه ای جداگانه دارد. بهتر است قبل از تصمیم گیری، با مراکز معتبر مشورت کنید تا از شرایط پرداخت و خدمات پس از فروش مطلع شوید. پرداخت قیمت سمعک استخوانی، شروع یک مسیر جدید است که در آن دیگر هیچ صدایی را از دست نخواهید داد.

چطور با دستگاه جدید خود سازگار شویم و از آن مراقبت کنیم؟

روزهای اول پس از دریافت پردازشگر، ممکن است همه چیز کمی عجیب به نظر برسد. مغز شما نیاز دارد تا با روش جدید دریافت صدا سازگار شود. استفاده از سمعک استخوانی در ابتدا ممکن است باعث شود صدای خودتان را کمی متفاوت بشنوید، اما این حس ظرف چند روز کاملاً عادی می شود. تمرین شنیدن در محیط های خلوت و سپس ورود به محیط های شلوغ، بهترین راه برای عادت کردن است.

نگهداری از این دستگاه ها هم بسیار ساده اما مهم است

اگر از مدل کاشتنی استفاده می کنید، بهداشت محل خروج پیچ (در مدل های اباتمنت) اهمیت زیادی دارد تا دچار التهاب نشود. پردازشگر خارجی هم نباید در معرض رطوبت شدید یا ضربه قرار بگیرد. درست مثل یک موبایل گران قیمت، باید مراقب باتری و نظافت آن باشید تا سال ها بدون مشکل برایتان کار کند.

در واقع، این دستگاه ها به گونه ای طراحی شده‌اند که با سبک زندگی پرتحرک سازگار باشند. شما می توانید با آن ها ورزش کنید، در جلسات مهم شرکت کنید و از موسیقی لذت ببرید. تنها کافی است طبق دستورالعمل های متخصص عمل کنید تا سمعک استخوانی شما همیشه در بهترین حالت عملکردی خود باقی بماند و دنیای صوتی شما را زنده نگه دارد.

پاسخ به سوالات متداول درباره سمعک کاشتنی