خیلی ها فکر می کنند کم شنوایی فقط یعنی صداها کمی ضعیف تر شنیده می شوند، در حالی که تاثیر کم شنوایی روی زبان و گفتار بسیار فراتر از افت قدرت شنیدن است. شنوایی در یادگیری زبان، کنترل نحوه صحبت کردن، تلفظ درست کلمات و حتی تنظیم بلندی صدا نقش کلیدی دارد. به همین دلیل کم شنوایی در کودکان می تواند روند رشد زبان را مختل کند و در بزرگسالان هم به تغییر کیفیت گفتار، بلندتر صحبت کردن یا نامفهوم شدن تلفظ برخی حروف منجر شود.
شدت این تغییرات به عواملی مثل زمان شروع کم شنوایی، میزان افت شنوایی، سن فرد و شروع به موقع درمان بستگی دارد. در ادامه بررسی می کنیم کم شنوایی چطور روی زبان و گفتار کودکان، بزرگسالان و سالمندان اثر می گذارد و سمعک و تربیت شنیداری چه نقشی در کاهش این پیامدها دارند.
ویزیت و مشاوره تخصصی سمعک
اول یک جلسه شنوایی سنجی انجام دهید بعد درباره خرید سمعک با هم صحبت می کنیم.
کم شنوایی چگونه روی گفتار و زبان اثر می گذارد؟
برای صحبت کردن فقط داشتن تارهای صوتی سالم کافی نیست؛ مغز باید همیشه صدای اطراف و صدای خود فرد را دریافت، پردازش و اصلاح کند. شنیدن و صحبت کردن دو فرایند کاملا به هم وابستهاند و هر بار که کیفیت ورودی شنیداری کم شود، این چرخه هم دچار اختلال می شود و روی نحوه بیان کلمات، انتخاب واژهها یا حتی آهنگ طبیعی گفتار اثر می گذارد.
این موضوع در کودکانی که هنوز زبان یاد می گیرند اهمیت بیشتری دارد، اما حتی افرادی که سال ها طبیعی صحبت کردهاند هم ممکن است بعد از کاهش شنوایی تغییراتی در کیفیت گفتار خود تجربه کنند.
نقش شنوایی در یادگیری و کنترل گفتار
از ماههای اول زندگی، مغز کودک با شنیدن صدای والدین یاد می گیرد صداها را از هم تشخیص دهد. کودک اول الگوهای صوتی را می شناسد، بعد تقلید می کند و کم کم واژه ها و جمله ها را می آموزد. اگر در این مسیر صداها کامل یا واضح به مغز نرسند، شکل گیری زبان هم تحت تاثیر قرار می گیرد.
شنوایی فقط برای یادگیری زبان لازم نیست؛ بعد از یادگیری هم به کنترل دائمی گفتار کمک می کند. وقتی صحبت می کنیم، مغز هم زمان صدای خودمان را می شنود و در صورت نیاز سرعت صحبت، شدت صدا، تلفظ و آهنگ جمله را اصلاح می کند. همین بازخورد لحظه ای باعث می شود گفتار طبیعی، روان و قابلفهم بماند. به همین دلیل کاهش شنوایی می تواند باعث شود فرد بدون آنکه متوجه باشد، برخی واژه ها را نادرست تلفظ کند یا کیفیت صدایش تغییر کند.
فیدبک شنیداری چیست و چرا اهمیت دارد؟
فیدبک شنیداری (Auditory Feedback) یعنی مغز هنگام صحبت کردن صدای خود فرد را هم می شنود و دائما آن را با الگوی صحیح مقایسه می کند. اگر اختلافی وجود داشته باشد، عضلات گفتاری ناخودآگاه اصلاح می شوند، آن قدر سریع که معمولا متوجهش نمی شویم.
اما وقتی کم شنوایی ایجاد می شود، این حلقه بازخورد دچار اختلال می شود. فرد دیگر صدای خودش را مثل قبل واضح نمی شنود و ممکن است:
- بدون اینکه متوجه باشد بلندتر صحبت کند
- شدت صدایش را درست تنظیم نکند
- در تلفظ صامت هایی مثل «س»، «ش»، «ف» یا «ت» دقتش کم شود
- آهنگ طبیعی گفتارش تغییر کند
- سرعت صحبت کردنش کمتر یا بیشتر از حالت معمول شود
این تغییرات معمولا در کم شنوایی های تدریجی بیشتر دیده میشوند، چون فرد کم کم با کاهش کیفیت شنوایی سازگار می شود و ممکن است مدت ها متوجه تغییر در گفتار خودش نباشد. انجمن گفتار، زبان و شنوایی آمریکا (ASHA) هم تاکید می کند که شنیدن مداوم صدای محیط و صدای خود فرد، بخش جدایی ناپذیر رشد طبیعی زبان و حفظ کیفیت گفتار در طول زندگی است؛ نکته ای که نشان می دهد چرا هر اختلالی در سیستم شنوایی می تواند پیامدهایی فراتر از کاهش قدرت شنیدن داشته باشد.
تاثیر کم شنوایی بر گفتار و زبان کودکان
سال های اول زندگی مهم ترین دوره برای یادگیری زبان هستند. مغز کودک در این بازه با سرعت زیادی شبکه های عصبی مرتبط با شنیدن، درک واژه ها و تولید گفتار را شکل می دهد. اگر کودک نتواند صداهای محیط یا گفتار اطرافیان را واضح بشنود، اطلاعات ناقص یا تحریف شده به مغزش می رسد و همین می تواند روند طبیعی رشد زبان را مختل کند.
البته تاثیر کم شنوایی روی زبان و گفتار در همه کودکان یکسان نیست؛ شدت افت شنوایی، نوع کم شنوایی، سن شروع مشکل، زمان تشخیص و آغاز مداخله درمانی تعیین می کنند کودک تا چه اندازه با مشکلات زبانی و گفتاری روبهرو می شود.
تاخیر در گفتار دریافتی و بیانی
متخصصان زبان، مهارت های زبانی را به دو بخش اصلی تقسیم می کنند: زبان دریافتی، یعنی توانایی شنیدن، درک و پردازش صحبت دیگران، و زبان بیانی، یعنی توانایی بیان افکار، احساسات و خواستهها از طریق گفتار. کم شنوایی می تواند هر دو بخش را تحت تاثیر قرار دهد.
در زبان دریافتی، کودک ممکن است مفهوم بسیاری از واژه ها یا دستورهای ساده را درست متوجه نشود، چون برخی فرکانس های گفتاری را خوب نمی شنود؛ برای مثال ممکن است تفاوت بین کلماتی مثل «بار» و «یار» یا «شیر» و «سیر» را تشخیص ندهد. در زبان بیانی هم معمولا علائمی مانند دیر شروع به صحبت کردن، جمله های کوتاهتر از همسالان، دایره واژگان محدود، اشتباه در ترتیب واژهها، حذف یا جایگزینی برخی صداهای گفتاری و دشواری در بیان جمله های پیچیده دیده می شود. هرچه کم شنوایی زودتر رخ دهد و مدت بیشتری بدون تشخیص بماند، احتمال بروز این مشکلات بیشتر می شود.
مشکل در یادگیری واژگان انتزاعی
نکته ای که کمتر به آن پرداخته می شود، تفاوت یادگیری واژههای ساده و مفاهیم انتزاعی است. کودکی که توپ، لیوان یا ماشین را می بیند، حتی اگر بخشی از گفتار را نشنود، با دیدن آن شیء تا حدی مفهومش را یاد می گیرد. اما یادگیری واژههایی مثل «عدالت»، «دوستی»، «امید»، «امکان»، «دیروز» یا «شاید» بیشتر از راه شنیدن مکالمات روزمره اتفاق می افتد.
به همین دلیل کودکان کم شنوا معمولا در درک مفاهیم انتزاعی، اصطلاحات، ضرب المثل ها یا جمله هایی که نیاز به استنباط دارند، چالش بیشتری دارند. این تفاوت ممکن است در سال های ابتدایی چندان محسوس نباشد، اما با ورود به مدرسه و پیچیده تر شدن مطالب درسی، بیشتر خودش را نشان می دهد.
اثر بر پیشرفت تحصیلی و مهارت های اجتماعی
تاثیر کم شنوایی بر زبان و گفتار فقط به تلفظ کلمات محدود نمی شود؛ می تواند مسیر یادگیری و تعاملات اجتماعی کودک را هم تحت تاثیر قرار دهد. کودکی که بخشی از صحبت های معلم را از دست می دهد یا مفهوم پرسش ها را کامل متوجه نمی شود، ممکن است در درس هایی که به مهارت های زبانی وابستهاند عملکرد ضعیف تری داشته باشد. گاهی این افت تحصیلی به اشتباه به بی دقتی یا ضعف یادگیری نسبت داده می شود، در حالی که ریشه اصلی آن کاهش کیفیت دریافت اطلاعات شنیداری است.
از طرف دیگر، ارتباط با همسالان هم ممکن است سخت تر شود. اگر کودک نتواند گفتوگوها را درست دنبال کند یا در بیان منظورش مشکل داشته باشد، ممکن است کمتر در فعالیت های گروهی شرکت کند، اعتمادبه نفس پایین تری پیدا کند یا از تعاملات اجتماعی فاصله بگیرد. به همین دلیل بسیاری از متخصصان شنوایی شناسی تاکید می کنند درمان کم شنوایی فقط با هدف بهبود شنوایی انجام نمی شود؛ هدف اصلی، حفظ روند طبیعی رشد زبان، یادگیری و ارتباطات اجتماعی کودک است.
بیشتر بخوانید :
کمشنوایی پیش رونده در کودکان
کمشنوایی ناگهانی چگونه رخ می دهد ؟
کمشنوایی شغلی چیست ؟
کمشنوایی آمیخته چیست ؟
همه چیز درباره کمشنوایی یکطرفه
آیا پدیده ای به نام کمشنوایی ارثی وجود دارد؟
جدول تاثیر کم شنوایی بر اساس زمان شروع و شدت
زمان شروع افت شنوایی و شدت آن، از مهم ترین عوامل تعیین کننده پیامدهای کم شنوایی هستند. جدول زیر تصویری کلی از این تفاوت ها ارائه می دهد.
| نوع کمشنوایی | ویژگی | تاثیر احتمالی بر زبان و گفتار |
| کم شنوایی پیش زبانی (Pre-lingual) | قبل از شکل گیری زبان رخ می دهد | بیشترین احتمال تاخیر در رشد زبان، تلفظ و یادگیری واژگان؛ در مداخله دیرهنگام ممکن است ساختار جمله سازی هم تحت تاثیر قرار گیرد |
| کم شنوایی پسزبانی (Post-lingual) | پس از یادگیری زبان ایجاد می شود | معمولاً زبان حفظ می شود، اما وضوح گفتار، کنترل صدا و تلفظ برخی حروف کم کم تغییر می کند |
| کم شنوایی خفیف | بخشی از صداهای آرام شنیده نمی شود | امکان از دست رفتن بخش هایی از مکالمه، کاهش دقت در یادگیری برخی واژه ها و مشکلات خفیف گفتاری |
| کم شنوایی متوسط تا شدید | دریافت بسیاری از صداهای گفتاری مختل می شود | احتمال تاخیر محسوس در رشد زبان، کاهش دایره واژگان و دشواری در برقراری ارتباط |
| کم شنوایی عمیق | دریافت گفتار بدون وسایل کمک شنوایی بسیار محدود یا غیرممکن است | بدون مداخله مناسب، رشد طبیعی گفتار و زبان به شدت تحت تاثیر قرار می گیرد و معمولا به توانبخشی تخصصی نیاز است |
تشخیص زودهنگام و استفاده منظم از راهکارهای توانبخشی، از جمله سمعک یا در موارد لازم کاشت حلزون، می تواند بخش قابل توجهی از این پیامدها را کاهش دهد. به همین دلیل غربالگری شنوایی نوزادان و پیگیری سریع نتایج آن، یکی از مهم ترین اقدامات برای پیشگیری از اختلالات زبان و گفتار است.
تاثیر کم شنوایی بر زبان و گفتار در بزرگسالان و سالمندان
خیلی ها فکر می کنند مشکلات گفتاری ناشی از کم شنوایی فقط مخصوص کودکان است، اما این طور نیست. تاثیر کم شنوایی بر زبان و گفتار بزرگسالان در سال های اخیر توجه پژوهشگران زیادی را جلب کرده است. فرد بزرگسال زبان را از قبل یاد گرفته و معمولا دچار تاخیر زبانی نمی شود، اما کاهش شنوایی می تواند کم کم روی کیفیت، وضوح و طبیعی بودن گفتارش اثر بگذارد.
این تغییرات معمولا آرام آرام اتفاق می افتند؛ به همین دلیل خیلی از افراد یا خانواده هایشان مدت ها متوجه ارتباطش با کم شنوایی نمی شوند. در واقع مغز دیگر بازخورد شنیداری دقیقی از صدای خود دریافت نمی کند و همین باعث تغییرات تدریجی در نحوه صحبت کردن می شود.
بلند صحبت کردن و خستگی تارهای صوتی
بلندتر صحبت کردن یکی از شناخته شده ترین پیامدهای کم شنوایی است. اطرافیان افراد کم شنوا معمولا می پرسند «چرا این قدر بلند حرف می زنی؟»، در حالی که خود فرد اصلا از این موضوع خبر ندارد.
دلیلش همان فیدبک شنیداری است؛ وقتی فرد صدای خودش را با شدت واقعی نمی شنود، مغز فکر می کند صدا به اندازه کافی بلند نیست و ناخودآگاه شدت صوت را بالا می برد. این واکنش جبرانی اول ممکن است خفیف باشد، اما با پیشرفت کم شنوایی بیشتر به چشم می آید. بلند صحبت کردن مداوم فقط روی ارتباطات روزمره اثر نمی گذارد بلکه می تواند فشار زیادی به تارهای صوتی وارد کند، احساس خستگی هنگام صحبت کردن ایجاد کند و حتی در برخی افراد باعث گرفتگی صدا شود. به همین دلیل اصلاح شنوایی، علاوه بر بهبود ارتباط، به کاهش فشار روی دستگاه صوتی هم کمک می کند.
کم شنوایی و مشکل تلفظ حروف
تغییر در تلفظ برخی صداهای گفتاری، یکی دیگر از پیامدهای کاهش شنوایی است. این موضوع بیشتر در صامت های با فرکانس بالاتر مثل «س»، «ش»، «ف»، «ت» و «ث» دیده میشود. این صداها بخش مهمی از وضوح گفتار را می سازند و وقتی فرد آن ها را خوب نمی شنود، کم کم در بیان درستشان هم دچار مشکل می شود. اگر بپرسید علت نامفهوم صحبت کردن کم شنوایان چیست، یکی از پاسخ های علمی همین کاهش دقت در تولید صداهای ظریف گفتاری است.
این تغییر معمولا ناگهانی رخ نمی دهد؛ در کم شنوایی های تدریجی، مغز مدتی تلاش می کند الگوهای قبلی گفتار را حفظ کند، اما با ادامه افت شنوایی، کیفیت تلفظ هم ممکن است تغییر کند.
چرا کم شنوایی باعث تغییر صدا می شود؟
تغییر گفتار فقط به تلفظ حروف محدود نیست. برخی افراد بعد از کاهش شنوایی حس می کنند صدایشان با قبل فرق کرده، یا اطرافیانشان از تغییر آهنگ و ریتم صحبت کردنشان می گویند.
دلیلش از دست رفتن بخشی از کنترل لحظهای روی صداست. وقتی مغز نتواند صدای خود فرد را با دقت کافی پایش کند، تنظیم عواملی مثل شدت صدا، زیر و بمی، سرعت بیان و مکث های طبیعی هم سخت تر می شود. به همین دلیل باید گفت این تغییر نتیجه اختلال در چرخه بازخورد شنیداری است، نه آسیب مستقیم به تارهای صوتی.
افت وضوح گفتار در محیط شلوغ؛ چالش رایج در کم شنوایی سالمندی
در سالمندان، کاهش شنوایی معمولا تدریجی و در اثر افزایش سن ایجاد می شود؛ وضعیتی که با نام پیرگوشی (Presbycusis) شناخته می شود. یکی از ویژگی های مهم این نوع کم شنوایی این است که فرد ممکن است در محیط آرام، صحبت دیگران را نسبتا خوب متوجه شود، اما در رستوران، مهمانی یا مکان های شلوغ، درک مکالمات برایش خیلی سخت باشد.
این فقط به کاهش قدرت شنوایی مربوط نیست؛ توانایی مغز در پردازش اطلاعات شنیداری هم با افزایش سن تغییر می کند. به همین دلیل برخی سالمندان حتی بعد از استفاده از سمعک هم ممکن است برای دنبال کردن گفتوگو در محیط های پرسروصدا زمان بیشتری نیاز داشته باشند.
در چنین شرایطی، گاهی فرد برای اطمینان از اینکه دیگران صدایش را می شنوند، بلندتر صحبت می کند یا سرعت گفتارش را تغییر می دهد و همین باعث می شود اطرافیان تصور کنند مشکل اصلی از نحوه صحبت کردن است، در حالی که ریشه اش در سیستم شنوایی است. پس افت شنوایی سالمندی و گفتار نامفهوم ارتباطی دوطرفه دارند؛ کاهش شنوایی روی کیفیت گفتار اثر می گذارد و تغییر گفتار هم می تواند روی کیفیت ارتباطات اجتماعی و اعتماد به نفس فرد اثر بگذارد.
عوامل موثر بر شدت تاثیر کم شنوایی بر زبان و گفتار
همه افراد کم شنوا تغییرات یکسانی را در زبان و گفتار تجربه نمی کنند؛ ممکن است دو نفر با میزان افت شنوایی مشابه، توانایی های گفتاری متفاوتی داشته باشند. دلیلش این است که تاثیر کم شنوایی روی زبان و گفتار به مجموعه ای از عوامل وابسته است و نمی شود فقط بر اساس نتیجه تست شنوایی درباره پیامدهای آن قضاوت کرد.
شدت افت شنوایی
هرچه افت شنوایی شدیدتر باشد، احتمال اینکه صداهای گفتاری ناقص یا تحریف شده به مغز برسند بیشتر است. در کم شنوایی خفیف، فرد ممکن است فقط بخشی از صداهای آرام یا برخی فرکانس های گفتاری را از دست بدهد، اما در کم شنوایی شدید یا عمیق، بخش قابل توجهی از اطلاعات شنیداری دریافت نمی شود؛ این موضوع می تواند روی وضوح گفتار، یادگیری واژگان و کیفیت ارتباطات روزمره اثر بگذارد.
البته کم شنوایی خفیف را نباید بی اهمیت دانست. حتی کاهش خفیف شنوایی هم اگر مدت طولانی تشخیص داده نشود، می تواند در کودکان روند رشد زبان را تحت تاثیر قرار دهد و در بزرگسالان باعث شود بخش هایی از مکالمه، به خصوص در محیط های پرسروصدا، خوب درک نشوند.
نوع کم شنوایی
نوع آسیب ایجاد شده در سیستم شنوایی هم اهمیت زیادی دارد. برای مثال در کم شنوایی حسی عصبی، سلول های مویی گوش داخلی یا مسیرهای عصبی انتقال صدا آسیب دیدهاند؛ این نوع کم شنوایی معمولا علاوه بر کاهش بلندی صدا، شفافیت گفتار را هم کم می کند، یعنی فرد ممکن است صدای گوینده را بشنود اما در تشخیص دقیق واژه ها مشکل داشته باشد.
در مقابل، برخی انواع کم شنوایی انتقالی بیشتر باعث کاهش شدت صدا می شوند و در بسیاری موارد، بعد از درمان علت زمینهای، شنوایی تا حد زیادی بهبود پیدا می کند. به همین دلیل نوع کم شنوایی در تعیین برنامه درمانی و پیش بینی تاثیرش روی زبان و گفتار نقش مهمی دارد.
زمان شروع کمشنوایی
زمان شروع افت شنوایی از مهم ترین عوامل تعیین کننده پیامدهای آن است. اگر کمشنوایی پیش از شکلگیری زبان رخ دهد، کودک فرصت کافی برای شنیدن الگوهای درست گفتاری را از دست می دهد و احتمال تاخیر در رشد زبان بیشتر می شود. اما اگر کاهش شنوایی بعد از یادگیری زبان ایجاد شود، فرد معمولا ساختار اصلی زبان را حفظ می کند و تغییرات بیشتر در کیفیت گفتار، کنترل صدا و تلفظ برخی حروف دیده می شود. به همین دلیل تفاوت میان کم شنوایی پیش زبانی و پس زبانی در ارزیابی های شنوایی شناسی اهمیت ویژه ای دارد.
بیشتر بخوانید : نقش سلول های بنیادی در درمان کم شنوایی
زمان تشخیص و شروع مداخله
فاصله بین شروع کم شنوایی و آغاز درمان، نقش تعیین کننده ای در نتیجه نهایی دارد. هرچه این فاصله کوتاه تر باشد، مغز فرصت بیشتری برای دریافت ورودی شنیداری مناسب دارد و احتمال بروز مشکلات گفتاری و زبانی کمتر می شود.
در کودکان، تشخیص زودهنگام به مغز اجازه می دهد در حساس ترین دوره رشد زبان، همچنان از محرک های شنیداری کافی بهره مند شود. در بزرگسالان هم درمان به موقع می تواند از تشدید تغییرات گفتاری و افت کیفیت ارتباطات جلوگیری کند.
استفاده مداوم از سمعک
دریافت سمعک به تنهایی پایان مسیر درمان نیست؛ آنچه بیشترین تاثیر را روی حفظ مهارت های گفتاری دارد، استفاده منظم و صحیح از آن در طول روز است.
پژوهش های مختلف نشان داده اند کودکانی که ساعات بیشتری از سمعک استفاده می کنند، معمولا در رشد واژگان، درک زبان و مهارت های گفتاری نتیجه بهتری نسبت به کودکانی دارند که استفاده نامنظم دارند. در بزرگسالان هم استفاده مداوم از سمعک به حفظ چرخه طبیعی فیدبک شنیداری کمک می کند و می تواند از پیشرفت برخی تغییرات گفتاری جلوگیری کند.
نقش سمعک و توانبخشی شنوایی در بهبود گفتار
آیا استفاده از سمعک می تواند مشکلات گفتاری ناشی از کم شنوایی را برطرف کند؟ پاسخ به عوامل مختلفی بستگی دارد، اما در بسیاری موارد نقش سمعک در بهبود گفتار قابل توجه است. سمعک با تقویت صداهای گفتاری و رساندن آن ها با کیفیت بهتر به مغز، شرایطی فراهم می کند که فرد دوباره بتواند از بازخورد شنیداری برای کنترل نحوه صحبت کردن استفاده کند. البته سمعک گفتار را «درمان» نمی کند؛ بلکه با بهبود دسترسی به اطلاعات شنیداری، زمینه لازم برای حفظ یا ارتقای مهارت های گفتاری را فراهم می کند.
مطالعات منتشر شده در PubMed Central هم نشان دادهاند کودکانی که استفاده از سمعک را در سنین پایین شروع کردهاند و منظم از آن استفاده می کنند، معمولا در رشد زبان، گسترش دایره واژگان و مهارت های ارتباطی نتیجه بهتری نسبت به کودکانی دارند که مداخله درمانی شان با تاخیر انجام شده است.
بیشتر بخوانید : سمعک یا کاشت حلزون ؟ کدام روش بهتر است ؟
چرا تشخیص و مداخله زودهنگام اهمیت دارد؟
مغز، به خصوص در سال های اول زندگی، انعطاف پذیری بالایی دارد و سریع خودش را با محرک های محیطی وفق می دهد. اگر کم شنوایی در این دوره تشخیص داده شود و اقداماتی مثل استفاده از سمعک یا سایر روش های توانبخشی به موقع شروع شوند، احتمال دستیابی کودک به مهارت های زبانی نزدیک به همسالانش بیشتر خواهد بود.
در بزرگسالان هم مداخله زودهنگام مهم است. استفاده از سمعک در مراحل اولیه افت شنوایی می تواند به حفظ کیفیت ارتباطات روزمره، کاهش فشار شنیداری و جلوگیری از تغییرات تدریجی در گفتار کمک کند.
گفتاردرمانی همراه با سمعک
در برخی افراد، به خصوص کودکانی که مدتی با کم شنوایی زندگی کردهاند، سمعک به تنهایی کافی نیست. در این شرایط گفتار درمانی بخش مهمی از فرآیند توانبخشی است. گفتار درمانگر با تمرین های تخصصی به کودک یا بزرگسال کمک می کند تلفظ درست صداها، گسترش دایره واژگان، ساخت جمله و مهارت های ارتباطی اش را تقویت کند. وقتی این تمرین ها همراه با استفاده درست از سمعک انجام شوند، مغز هم زمان ورودی شنیداری باکیفیت تری دریافت می کند و فرصت بیشتری برای اصلاح الگوهای گفتاری پیدا می کند. به همین دلیل در بسیاری از برنامه های بازتوانی شنوایی، همکاری شنوایی شناس، گفتار درمانگر و خانواده بهترین نتیجه را برای بهبود زبان و گفتار به همراه دارد.
چه زمانی باید به متخصص شنوایی شناسی مراجعه کرد؟
خیلی ها زمانی به فکر بررسی شنوایی می افتند که افت شنوایی به حدی رسیده که مکالمات روزمره برایشان سخت شده است؛ در حالی که هرچه کم شنوایی زودتر تشخیص داده شود، احتمال پیشگیری از پیامدهایش روی زبان، گفتار و کیفیت ارتباطات بیشتر است.
در کودکان، برخی نشانه ها می توانند زنگ خطر ارزیابی شنوایی باشند: اگر کودک به صداهای اطراف واکنش مناسب نشان نمی دهد، دیرتر از همسالانش شروع به صحبت کرده، دایره واژگان محدودی دارد یا در درک صحبت دیگران مشکل دارد، بهتر است علاوه بر بررسی های گفتار درمانی، وضعیت شنوایی اش هم توسط شنوایی شناس ارزیابی شود.
در بزرگسالان و سالمندان هم نباید فقط کاهش قدرت شنیدن را ملاک گذاشت. اگر خودتان یا اطرافیانتان متوجه شدهاید که:
- برای شنیدن صحبت دیگران مرتب درخواست تکرار می کنید
- هنگام تماشای تلویزیون صدایش را بیشتر از قبل بلند می کنید
- در محیط های شلوغ درک مکالمات برایتان سخت است
- بدون آنکه متوجه باشید بلندتر از قبل صحبت می کنید
- تلفظ برخی کلمات یا وضوح گفتارتان تغییر کرده
- دیگران مرتب از شما می خواهند آرام تر یا واضح تر صحبت کنید
بهتر است ارزیابی شنوایی را عقب نیندازید. گاهی این تغییرات اولین نشانه های کم شنوایی هستند و رسیدگی زودهنگام می تواند از پیشرفت مشکلات ارتباطی جلوگیری کند.
جمع بندی
تاثیر کم شنوایی روی زبان و گفتار فقط به نشنیدن صداها محدود نمی شود؛ روی یادگیری زبان، وضوح گفتار، کنترل شدت صدا، تلفظ حروف و کیفیت ارتباطات روزمره هم اثر می گذارد. خبر خوب این است که تشخیص به موقع، استفاده منظم از سمعک در صورت نیاز و بهره گیری از برنامه هایی مثل گفتار درمانی، نقش مهمی در حفظ یا بهبود مهارت های گفتاری و زبانی دارند. هرچه این اقدامات زودتر شروع شوند، احتمال رسیدن به نتیجه مطلوب هم بیشتر است.
سوالات متداول
خیر. این موضوع به سن شروع کم شنوایی، شدت افت شنوایی و زمان آغاز درمان بستگی دارد. کم شنوایی پیش زبانی که قبل از شکل گیری زبان ایجاد می شود، بیشتر از کم شنوایی پس زبانی احتمال تاخیر در رشد گفتار و زبان را دارد.
چون بخشی از فیدبک شنیداری خود را از دست می دهند. وقتی فرد صدای خودش را خوب نمی شنود، مغز ناخودآگاه شدت صدا را بالا می برد تا حس کند گفتارش به اندازه کافی بلند است.
سمعک با بهبود دریافت صدا، شرایط لازم برای کنترل بهتر گفتار را فراهم می کند، اما میزان بهبود به مدت زمان کم شنوایی، شدت آن، سن فرد و استفاده منظم از سمعک بستگی دارد. در برخی موارد گفتار درمانی هم در کنار سمعک لازم است.
کم شنوایی پیش زبانی قبل از یادگیری زبان رخ می دهد و می تواند رشد طبیعی زبان، واژگان و تلفظ را تحت تاثیر قرار دهد. کم شنوایی پس زبانی بعد از شکل گیری زبان ایجاد می شود و معمولاً بیشتر روی وضوح گفتار، کنترل صدا و کیفیت تلفظ اثر می گذارد.
برخلاف تصور خیلی ها، کم شنوایی خفیف هم می تواند پیامد داشته باشد. کودکان ممکن است در یادگیری برخی واژه ها یا درک کامل صحبت ها مشکل داشته باشند و بزرگسالان هم معمولاً در محیط های شلوغ یا هنگام شنیدن صداهای آرام با چالش بیشتری روبهرو می شوند.
بله. افت شنوایی سالمندی علاوه بر کاهش توانایی درک گفتار، می تواند باعث بلند صحبت کردن، کاهش وضوح تلفظ و تغییر آهنگ طبیعی گفتار شود؛ این تغییرات معمولاً به دلیل اختلال در بازخورد شنیداری و کاهش توانایی پردازش صدا در مغز اتفاق می افتند.
