کم شنوایی ناگهانی یا سکته گوش از جمله جدی ترین و اورژانسی ترین مشکلات مربوط به شنوایی است که می تواند در مدت زمان کوتاهی کیفیت زندگی فرد را به شدت تحت تاثیر قرار دهد.
افت ناگهانی شنوایی معمولا بدون علائم و هشدار قبلی رخ می دهد و در صورت عدم تشخیص به موقع، امکان کاهش شنوایی دائمی وجود دارد. متخصصان شنوایی سنجی اکیدا به این موضوع تاکید دارند که در صورت بروز ناشنوایی ناگهانی هر چه سریعتر به منظور ارزیابی دقیق و شروع درمان به پزشک مربوطه مراجعه کنید.
در این سری از مقالات سمعک نیوساند قصد داریم به صورت کامل و علمی به بررسی علت، علائم، روش های تشخیص و درمان کری ناگهانی بپردازیم.
ویزیت و مشاوره تخصصی سمعک
اول یک جلسه شنوایی سنجی انجام دهید بعد درباره خرید سمعک با هم صحبت می کنیم.
کم شنوایی ناگهانی چیست؟
کم شنوایی ناگهانی به افت سریع و غیرمنتظره شنوایی گفته می شود که اصولا کمتر از 72 ساعت اتفاق می افتد.
در تعریف علمی، وقتی که فرد دچار کاهش حداقل 30 دسی بل شنوایی در سه فرکانس متوالی شود، تشخیص افت ناگهانی شنوایی مطرح می شود. این نوع افت شنوایی معمولا به صورت یک طرفه است و در اکثر مواقع از نوع کم شنوایی حسی-عصبی محسوب می شود.
متاسفانه بسیاری از افراد افت ناگهانی شنوایی را با مشکلاتی مثل جرم گوش، گرفتگی گوش یا سرماخوردگی اشتباه می گیرند و به دلیل عدم مراجعه زودهنگام به متخصص شنوایی سنجی دچار کری دائمی می شوند.
اهمیت تشخیص سریع سکته گوش
سکته گوش یک وضعیت اورژانسی شناخته می شود. طبق مطالعات انجام شده بیشترین شانس بازگشت شنوایی در صورت بروز این عارضه 1 الی 2 هفته پس از شروع علائم است. هر گونه تاخیر در مراجعه به کلینیک شنوایی سنجی یا متخصص گوش و حلق و بینی می تواند باعث کاهش اثربخشی درمان و یا حتی کاهش شنوایی دائمی شود.
در صورتی که افت شنوایی ناگهانی زودتر تشخیص داده شود، امکان درمان آن با دارو وجود دارد و از آسیب پایدار به حلزون گوش جلوگیری می شود.
علائم کم شنوایی ناگهانی چیست؟
کاهش شنوایی ناگهانی ممکن است به صورت ناگهانی یا همراه با علائم زیر باشد:
- کم شدن شنوایی گوش راست یا چپ؛
- احساس پری گوش؛
- فشار یا کیپ شدن گوش؛
- وزوز گوش یا شنیدن صدای زنگ؛
- شنیدن صداها به صورت خفه یا مبهم؛
- اختلال تعادل در برخی بیماران؛
در اکثر مواقع، وزوز گوش اولین نشانه ای است که همراه با افت ناگهانی شنوایی ظاهر می شود و نباید نادیده گرفته شود.
علت کم شنوایی ناگهانی چیست؟
معمولا 60 درصد از افراد بدون علت مشخصی دچار کری ناگهانی می شوند که به آن کم شنوایی ناگهانی ایدیوپاتیک گفته می شود. با این حال دلایل مختلفی می توانند علل احتمالی بروز این عارضه باشند که عبارتند از:
عفونت های ویروسی
ابتلا به ویروس هایی مثل آنفولانزا، سرماخوردگی شدید و هرپس می توانند منجر به التهاب عصب شنوایی یا آسیب به سلول های حسی حلزون گوش شوند و منجر به افت شنوایی ناگهانی شوند.
اختلالات گردش خون گوش داخلی
کاهش خون رسانی به حلزون گوش یا گرفتگی رگ های خونی ظریف گوش داخلی یکی از نظریه های مهم در بروز افت شنوایی ناگهانی هستند.
استرس و فشارهای عصبی
یکی از دلایل اصلی بسیاری از بیماری های جسمی و روانی اعم از کاهش ناگهانی شنوایی می تواند استرس و اضطراب شدید یا خستگی عصبی باشد.
ضربه مغزی
ضربه مغزی یا آسیب های تروماتیک به سر نیز می توانند باعث سکته گوش شوند. در این مواقع، آسیب ممکن است به حلزون گوش، عصب شنوایی یا مسیرهای عصبی شنوایی در مغز نیز وارد شود.
کم شنوایی پس از ضربه مغزی ممکن است بلافاصله یا پس از چند ساعت یا چند روز ظاهر شود که گاهی همراه با علائمی مثل سرگیجه، عدم تعادل و وزوز گوش است. ارزیابی سریع شنوایی سنجی پس از ضربه سر نقش مهمی در تشخیص و پیگیری این نوع افت شنوایی دارد.
مصرف داروهای خاص
برخی داروهای شیمی درمانی، آنتی بیوتیک های قوی و … که خاصیت اتوتوکسیک دارند ممکن است به سلول های مویی حلزون گوش آسیب بزنند و باعث افت شنوایی ناگهانی و حتی برگشت ناپذیر شوند. به همین دلیل، پایش منظم شنوایی سنجی در بیمارانی که تحت درمان با داروهای اتوتوکسیک هستند، اهمیت بالایی دارد.
بیماری های خود ایمنی مانند MS
در برخی افراد، سیستم ایمنی بدن به اشتباه به ساختارهای گوش داخلی حمله می کند و منجر به کم شنوایی حسی عصبی ناگهانی می شود.
به عنوان مثال در بیماران مبتلا به MS، التهاب و تخریب غلاف میلین اعصاب ممکن است انتقال پیام های شنوایی را دچار اختلال کنند و باعث سکته گوش شود.
در این مواقع کاهش شنوایی معمولا همراه با علائمی مثل تاری دید، اختلال تعادل و ضعف عضلانی خواهد بود. تشخیص کاهش شنوایی در این بیماران معمولا نیازمند تست های تخصصی شنوایی سنجی و بررسی های تصویربرداری است.
بیماری منیر
یکی از اختلالات رایج گوش داخلی بیماری منییر است که می تواند باعث کاهش شنوایی ناگهانی یا دوره ای شود. این عارضه معمولا با علائمی مثل سرگیجه شدید، وزوز گوش و احساس پری گوش همراه است.
بیماری های عروقی
گوش داخلی برای عملکرد طبیعی خود به جریان خون مناسب نیاز دارد. برخی بیماری های عروقی می توانند باعث اختلال در خون رسانی به حلزون گوش شوند و زمینه را برای بروز کم شنوایی ناگهانی فراهم کنند. مشکلاتی مانند تنگی عروق، اختلالات انعقادی و بیماری های قلبیعروقی ممکن است اکسیژن و مواد مغذی کمتری به سلول های حساس شنوایی برسانند. به همین دلیل در برخی بیماران، سکته گوش نوعی اختلال مرتبط با خون رسانی گوش داخلی در نظر گرفته می شود.
دیابت
دیابت یکی از بیماری هایی است که می تواند به عروق خونی کوچک بدن آسیب برساند. از آنجا که گوش داخلی دارای شبکه ای ظریف از رگ های خونی است، افزایش طولانی مدت قند خون ممکن است عملکرد این عروق را مختل کند. برخی مطالعات نشان دادهاند افراد مبتلا به دیابت کنترل نشده بیشتر در معرض مشکلات شنوایی قرار دارند و احتمال بروز افت شنوایی ناگهانی نیز در آن ها افزایش می یابد.
فشار خون بالا
فشار خون بالا می تواند در طول زمان به دیواره عروق آسیب وارد کند و جریان خون اندام های مختلف بدن را تحت تأثیر قرار دهد. گوش داخلی نیز از این قاعده مستثنا نیست. در برخی افراد، اختلال در خون رسانی ناشی از پرفشاری خون ممکن است یکی از عوامل زمینهای سکته گوش باشد. کنترل مناسب فشار خون نه تنها برای سلامت قلب و عروق اهمیت دارد، بلکه می تواند در کاهش خطر برخی اختلالات شنوایی نیز نقش داشته باشد.
روش های تشخیص کم شنوایی ناگهانی
تشخیص دقیق افت ناگهانی شنوایی نیازمند ارزیابی تخصصی توسط شنوایی شناس است. متخصص به منظور تشخیص این عارضه از یک یا ترکیبی از روش های تشخیصی زیر استفاده می کند:
شنوایی سنجی تون خالص و گفتاری
در این تست، میزان و نوع کاهش شنوایی تشخیص داده می شود و می توان کاهش شنوایی حسی عصبی ناگهانی (SSHL) را از مشکلات انتقالی افتراق داد.
تمپانومتری
به کمک تمپانومتری می توان وضعیت گوش میانی را بررسی کرد تا عواملی مثل عفونت گوش میانی یا مایع گوش که می توانند علائمی شبیه به کری ناگهانی را ایجاد می کنند، رد شوند.
تست های تکمیلی
در صورت نیاز ممکن است از تست های تکمیلی مثل ABR یا MRI به منظور بررسی عصب شنوایی و رد دلایل جدی تر انجام شود.
درمان کم شنوایی ناگهانی
درمان افت شنوایی ناگهانی باید در سریع ترین زمان ممکن آغاز شود. نوع درمان به شدت افت شنوایی، زمان مراجعه بیمار و شرایط عمومی او بستگی دارد.
درمان دارویی
اصلی ترین داروی درمان کم شنوایی ناگهانی گوش، کورتون ها هستند. این داروها که به صورت خوراکی یا تزریقی هستند منجر به کاهش التهاب و بهبود عملکرد گوش داخلی می شوند.
تزریق داخل گوش
در صورتی که درمان خوراکی تاثیرگذار نباشد یا بیمار منع مصرف کورتون داشته باشد، تزریق داخل گوش می تواند نتایج خوبی در بهبود افت شنوایی ناگهانی داشته باشد.
پیگیری شنوایی سنجی
انجام شنوایی سنجی های دوره ای به منظور بررسی روند بهبود شنوایی بسیار حائز اهمیت است و به پزشک کمک می کند تا تصمیمات درمانی بهتری را اتخاذ کند.
توانبخشی شنوایی
در برخی بیماران، به دلیل مراجعه دیرهنگام به کلینیک شنوایی سنجی یا بالا بودن شدت افت شنوایی، کم شنوایی ناگهانی به طور کامل بهبود پیدا نمی کند. در این مواقع توانبخشی شنوایی با استفاده از روش های کمک شنوایی مثل سمعک می تواند کیفیت زندگی بیمار را به طور قابل توجهی افزایش دهد.
اکسیژن درمانی پرفشار (HBOT)
اکسیژن درمانی پرفشار یا HBOT یکی از روش های کمکی در درمان کم شنوایی ناگهانی محسوب می شود. در این روش، بیمار در محیطی با فشار بالاتر از فشار معمول هوا، اکسیژن خالص تنفس می کند تا میزان اکسیژن رسانی به بافت های گوش داخلی افزایش یابد. این درمان معمولاً به تنهایی انجام نمی شود و اغلب در کنار درمان های استاندارد مانند کورتون خوراکی یا تزریق داخل گوش مورد استفاده قرار می گیرد. برخی مطالعات نشان دادهاند که اضافه شدن HBOT به درمان های رایج، به ویژه در هفته های ابتدایی پس از شروع علائم، می تواند احتمال بهبود شنوایی را افزایش دهد. بر اساس یک مرور علمی منتشرشده در PubMed، استفاده از اکسیژن درمانی پرفشار به عنوان درمان کمکی در بیماران مبتلا به کم شنوایی حسی عصبی ناگهانی می تواند نتایج درمان را بهبود بخشد، هرچند میزان اثربخشی آن در همه بیماران یکسان نیست.
منبع:
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40747804/
احتمال بهبود کم شنوایی ناگهانی چقدر است؟
یکی از اولین سوالاتی که پس از تشخیص کم شنوایی ناگهانی یا سکته گوش برای بیماران مطرح می شود این است که آیا شنوایی به حالت طبیعی بازمی گردد یا خیر. پاسخ این سوال به عوامل مختلفی بستگی دارد و نمی توان برای همه بیماران یک پیش آگهی یکسان در نظر گرفت. در برخی افراد، بهویژه زمانی که درمان در روزهای ابتدایی شروع شود، احتمال بازگشت کامل یا نسبی شنوایی بیشتر است.
در مقابل، تأخیر در مراجعه و شروع درمان می تواند شانس بهبودی را کاهش دهد. به همین دلیل متخصصان گوش و حلق و بینی تأکید می کنند که کاهش ناگهانی شنوایی یک اورژانس پزشکی محسوب می شود و نباید آن را با گرفتگی ساده گوش اشتباه گرفت.
چه عواملی بر میزان بهبودی سکته گوش تأثیر میگذارند؟
عوامل زیر می توانند در روند بهبود کم شنوایی ناگهانی نقش داشته باشند:
- شدت افت شنوایی در زمان تشخیص
- سرعت مراجعه به پزشک و شروع درمان
- وجود یا عدم وجود سرگیجه
- سن بیمار
- وضعیت سلامت عمومی و بیماری های زمینهای
- یک طرفه یا دوطرفه بودن کاهش شنوایی
اگر شنوایی پس از درمان برنگردد چه گزینه هایی وجود دارد؟
در برخی بیماران، با وجود دریافت درمان های استاندارد، بخشی از کاهش شنوایی باقی می ماند. در چنین شرایطی هنوز راهکارهای متعددی برای بهبود کیفیت زندگی، افزایش توانایی شنیدن و کاهش اثرات ناشی از کم شنوایی وجود دارد.
استفاده از سمعک
اگر پس از درمان مقداری شنوایی قابل استفاده در گوش آسیب دیده باقی مانده باشد، سمعک می تواند به تقویت صداها و بهبود درک گفتار کمک کند. انتخاب نوع سمعک باید بر اساس نتیجه تست شنوایی و نظر شنوایی شناس انجام شود.
سمعک CROS برای کم شنوایی یک طرفه
در مواردی که یک گوش تقریباً شنوایی خود را از دست داده و گوش مقابل عملکرد طبیعی دارد، سمعک های CROS می توانند صداهای سمت گوش آسیب دیده را دریافت و به گوش سالم منتقل کنند. این فناوری به فرد کمک می کند صداهای محیط را بهتر تشخیص دهد.
کاشت حلزون در موارد خاص
در برخی بیماران مبتلا به ناشنوایی شدید یا عمیق یک طرفه که از سمعک سود کافی دریافت نمی کنند، کاشت حلزون ممکن است به عنوان یکی از گزینه های درمانی مطرح شود. تصمیم گیری درباره این روش نیازمند ارزیابی تخصصی است.
توانبخشی شنوایی
توانبخشی شنوایی شامل آموزش مهارت های شنیداری، بهبود درک گفتار و یادگیری راهکارهای ارتباطی است. این برنامه ها می توانند به فرد کمک کنند راحت تر با شرایط جدید سازگار شود.
مدیریت وزوز گوش
بسیاری از افرادی که دچار سکته گوش می شوند، وزوز گوش را نیز تجربه می کنند. برای کنترل این مشکل ممکن است از روش های زیر استفاده شود:
- سمعک
- صدا درمانی (Sound Therapy)
- مشاوره و آموزش
- تکنیک های کاهش استرس
نکته مهم این است که باقی ماندن مقداری کم شنوایی به معنای پایان راه درمان نیست و امروزه روش های مختلفی برای کمک به بیماران مبتلا به کم شنوایی ناگهانی وجود دارد.
آیا سکته گوش قابل پیشگیری است؟
اگرچه امکان پیشگیری کامل از بروز این نوع مشکل شنوایی نیست، اما با رعایت نکات زیر می توان احتمال ابتلا به آن را کاهش داد:
- کنترل استرس؛
- پرهیز از مصرف خودسرانه داروها؛
- درمان به موقع عفونت ها؛
- محافظت از گوش در برابر صداهای بلند؛
جمع بندی
کم شنوایی ناگهانی نوع اختلال شنوایی اورژانسی است. مراجعه سریع به کلینیک شنوایی سنجی، انجام ارزیابی دقیق و شروع درمان به موقع می تواند شانس بازگشت شنوایی را به میزان قابل توجهی افزایش دهد.
در صورت تجربه هرگونه کاهش شنوایی ناگهانی یا وزوز گوش، توصیه می شود بدون اتلاف وقت به یک کلینیک شنوایی سنجی مراجعه کنید.
سوالات متداول
برای کم شنوایی به یک متخصص گوش، حلق و بینی و یا متخصص شنوایی سنجی مراجعه کنید.
سکته گوش معمولا بدون دلیل اتفاق می افتد. اما با این حال گفته می شود اختلال خون رسانی به گوش داخلی، عفونت های ویروسی، بیماری های خود ایمنی، استرس شدید، بیماری منیر، مصرف برخی داروهای خاص و … می توانند زمینه ساز بروز این مشکل باشند.
کم شنوایی ناگهانی در کودکان معمولا به دلیل عفونت های ویروسی، ضربه به سر، مصرف برخی داروها، اختلالات مادرزادی گوش داخلی یا بیماری های عصبی ایجاد می شود.
