گاهی بعد از شنا، دوش گرفتن یا باران، آب در گوش جمع می شود و احساس سنگینی یا ناراحتی ایجاد می کند. در این مواقع خارج کردن آب از گوش اهمیت زیادی دارد، زیرا ماندن طولانی مدت آب در گوش می تواند باعث رشد باکتری یا قارچ شده و به عفونت منجر شود.روش های مختلف خانگی و پزشکی برای خارج کردن آب از گوش وجود دارد که می توانند به رفع سریع این مشکل کمک کنند.در این مقاله به بررسی دلایل جمع شدن آب در گوش، علائم آن، روش های خانگی و پزشکی و نکات پیشگیرانه می پردازیم.
چرا آب در گوش می ماند؟
آب ممکن است در گوش خارجی یا مجرای گوش جمع شود و ماندن آب در گوش دلایل مختلفی دارد که عبارتند از:
- انحنای طبیعی مجرای گوش: برخی افراد به دلیل شکل مجرای گوششان، آب راحت تر در گوششان می ماند.
- مو زیاد یا جرم گوش: مو یا جرم گوش می تواند مسیر خروج آب را مسدود کند.
- ورود ناگهانی آب: شنا، دوش گرفتن یا باران می تواند باعث ورود سریع آب و گیر افتادن آن شود.
- تکان های ناگهانی سر: گاهی تکان های شدید سر باعث حرکت آب به بخش های عمیق تر گوش می شود.
علائم ماندن آب در گوش چیست؟
ماندن آب در گوش معمولا با علائم زیر همراه است:
- احساس سنگینی یا فشار در گوش؛
- کاهش موقت شنوایی؛
- وزوز گوش؛
- خارش گوش و ناراحتی؛
- در موارد شدید، درد و ترشح؛
روش های خانگی برای خارج کردن آب از گوش
برای خارج کردن اب از گوش در خانه می توانید روش های زیر را امتحان کنید:
| روش | توضیح کوتاه | نکات مهم |
|---|---|---|
| دراز کشیدن به پهلو | به سمت گوشی که آب رفته دراز بکشید تا آب از گوش خارج شود. | چند دقیقه در این وضعیت بمانید و سر را کمی تکان دهید. |
| فشار ملایم با کف دست | کف دست را روی گوش قرار دهید، فشار آرام وارد کنید و سریع رها کنید. | باید ملایم باشد تا به گوش آسیب نرسد. |
| حرارت ملایم سشوار | سشوار با حرارت کم و فاصله حداقل ۳۰ سانتیمتری گوش، هوا به گوش هدایت شود. | جریان هوا آرام و فاصله رعایت شود تا گوش نسوزد. |
| خمیازه کشیدن / جویدن آدامس | باز و بسته کردن فک یا خمیازه کشیدن باعث باز شدن مسیر مجرای گوش می شود. | موثر برای زمانی که آب به عمق مجرا رفته باشد. |
| قطره های خانگی | قطره هایی شامل الکل و سرکه سفید | فقط در صورت سالم بودن پرده گوش و بدون عفونت |
| روغن زیتون | چند قطره روغن زیتون گرم (نه داخل) داخل گوش بریزید. | فقط اگر پرده گوش سالم باشد. |
| حرکات سبک بدن | پریدن آرام یا تکان دادن بدن برای حرکت آب به سمت دهانه گوش | ساده و بدون هزینه |
| ریختن آب تمیز ولرم | مقدار کم آب ولرم وارد گوش شود و با حرکت سر، آب اصلی خارج شود. | باید با احتیاط انجام شود تا پرده گوش آسیب نبیند. |
| روش های ترکیبی | ترکیب دو یا چند روش مثل دراز کشیدن + تکان دادن سر یا روغن زیتون | سریع ترین نتیجه را می دهد اما با احتیاط انجام شود. |
1. دراز کشیدن به پهلو
یکی از ساده ترین روش ها برای خارج کردن آب از گوش دراز کشیدن به پهلو است. گوش آلوده به سمت پایین قرار می گیرد و با کمک جاذبه، آب می تواند به راحتی از مجرای گوش خارج شود. برای افزایش اثربخشی، می توانید چند دقیقه در این وضعیت بمانید و گاهی سر را کمی تکان دهید.
همچنین می توانید چند بار با حرکات ملایم سر از یک طرف به طرف دیگر آب را حرکت دهید تا سریع تر خارج شود.
2. فشار ملایم با کف دست
قرار دادن کف دست روی گوش و فشار دادن آرام به سمت مجرای گوش، سپس رها کردن سریع دست، می تواند به ایجاد مکش ملایم کمک کند و آب را به سمت بیرون هدایت کند. این روش باید با ملایمت انجام شود تا به گوش آسیب وارد نشود.
3. استفاده از حرارت ملایم سشوار
پس از آب رفتن در گوش می توانید با حرارت ملایم سشوار آب را از گوششتان خارج کنید؛ زیرا گرما باعث تبخیر آب داخل گوش می شود. اما نکته مهم فاصله مناسب و حرارت کم سشوار است تا گوش آسیب نبیند.
سشوار را در فاصله حداقل ۳۰ سانتی متری گوش نگه دارید و جریان هوا را به آرامی به سمت گوش هدایت کنید. این روش باعث خشک شدن سریع آب و کاهش احتمال رشد باکتری ها می شود.
4. خمیازه کشیدن یا جویدن آدامس
باز و بسته کردن فک یا خمیازه کشیدن و جویدن آدامس می تواند مسیر مجرای گوش را باز کند و باعث حرکت آب به سمت دهانه گوش شود. این روش به ویژه زمانی که آب به عمق مجرای گوش رفته باشد، موثر است.
5. استفاده از قطره های گوش خانگی
قطره های خانگی شامل ترکیباتی مثل الکل و سرکه سفید هستند. الکل به تبخیر سریع آب کمک می کند و سرکه با کاهش pH، محیط را برای رشد باکتری ها نامناسب می کند.
توجه: قبل از استفاده از این روش برای خارج کردن آب از گوش، باید مطمئن شوید پرده گوش سالم است و آسیب یا عفونت جدی وجود ندارد. همچنین استفاده بیش از حد از این قطره ها یا قطره های غلیظ می تواند باعث سوزش گوش شود.
6. استفاده از روغن زیتون
چند قطره روغن زیتون گرم (نه داغ) در گوش ریختن می تواند آب را لیز کند و خارج شدن آن را آسان تر کند. این روش فقط زمانی توصیه می شود که پرده گوش سالم باشد و عفونت یا خونریزی وجود نداشته باشد. روغن زیتون همچنین به نرم کردن جرم گوش کمک می کند.
7. پریدن یا حرکات سبک بدن
گاهی با انجام حرکات سبک بدنی، مانند پریدن آرام یا تکان دادن بدن، آب جمع شده در گوش به سمت دهانه حرکت می کند و راحت تر خارج می شود. این روش ساده و بدون هزینه است.
8. ریختن آب تمیز در گوش
یک روش کمتر شناخته شده برای خارج کردن آب از گوش، شستشوی گوش با آب ولرم است. مقدار بسیار کمی آب ولرم وارد گوش می شود و با حرکت سر، آب اصلی و هر جرم یا باکتری احتمالی را خارج می کند.
توجه: این روش باید بسیار با احتیاط انجام شود تا آسیب به پرده گوش وارد نشود.
9. روش های ترکیبی
گاهی ترکیب چند روش مثل دراز کشیدن به پهلو همراه با تکان دادن سر یا استفاده از روغن زیتون، سریع ترین نتیجه را می دهد. مهم است که هر روش به آرامی و با احتیاط انجام شود تا مجرای گوش یا پرده گوش آسیب نبیند.
10. استفاده از حوله یا دستمال
پس از خارج کردن گوش از آب با روش های بالا، می توان گوش را با حوله نرم یا دستمال کاغذی خشک کرد. دقت کنید که حوله وارد مجرای گوش نشود تا آسیب نرساند.
عوارض ماندن آب در گوش
در بیشتر موارد، آب وارد شده به گوش طی مدت کوتاهی به طور طبیعی خارج می شود؛ اما اگر رطوبت برای مدت طولانی در کانال گوش باقی بماند، می تواند زمینه را برای بروز مشکلات مختلف فراهم کند. محیط مرطوب داخل گوش شرایط مناسبی برای رشد باکتری ها و قارچ ها ایجاد می کند و احتمال بروز عفونت را افزایش می دهد.
یکی از شایع ترین عوارض ماندن آب در گوش، التهاب مجرای خارجی گوش یا همان «گوش شناگران» است. این عارضه معمولاً با علائمی مانند خارش، قرمزی، درد و گاهی ترشح از گوش همراه است. علاوه بر این، تجمع آب ممکن است باعث احساس پری گوش، کاهش شنوایی موقت و شنیدن صداهای غیرعادی مانند قلقل یا پژواک صدا شود.
در صورتی که آب بیش از 24 تا 48 ساعت در گوش باقی بماند و علائمی مانند درد، تب، ترشح یا کاهش شنوایی ایجاد شود، بهتر است موضوع توسط پزشک بررسی شود. توجه به این علائم به ویژه در کودکان، سالمندان و افرادی که سابقه بیماری های گوش دارند اهمیت بیشتری دارد.
برای خشک کردن گوش چه کارهایی را نباید انجام دهیم ؟
این که آب در گوش شما گیر کرده است و احساس کیپ شدن یا گرفتگی در گوش خود دارید بسیار تجربه ناخوشایندی است اما شما نباید با استفاده از هر وسیله یا به هر روشی تلاش کنید تا آن را خارج نمائید . ممنوعیات خاصی در این باره وجود دارد که لازم است آن را جدی بگیرید :
- از وارد کردن اشیا نوک تیز ماننده سنجاق یا سوزن به داخل گوش خود جدا بپرهیزید.
- اگر می خواهید از باد گرم سشوار برای خشک کردن گوش استفاده نمائید از فاصلهی دور این کار را انجام دهید .
- انگشت یا ناخن خود را به هیچ عنوان داخل گوش فرو نبرید زیرا سبب تحریک و پارگی پرده گوش می شود.
به نقل از webmd.com :
“Using the wrong methods for getting water out of your ears can scratch your ear canal or impact earwax in the canal. Don’t use these methods for drying out your ears, or you will be more — not less — likely to get an infection.”
“استفاده از روشهای نادرست برای خارج کردن آب از گوش میتواند باعث خراشیدن کانال گوش یا تجمع جرم گوش در کانال شود. از این روشها برای خشک کردن گوشهایتان استفاده نکنید، در غیر این صورت احتمال ابتلا به عفونت افزایش مییابد.”
آیا آب در گوش خود به خود خارج می شود؟
بله، در بسیاری از موارد آب واردشده به گوش بدون نیاز به درمان خاص و تنها با حرکات طبیعی سر یا تبخیر تدریجی رطوبت از کانال گوش خارج می شود. به همین دلیل اگر پس از شنا، استحمام یا شستشوی گوش احساس وجود آب در گوش داشتید، معمولاً جای نگرانی نیست.
مدت زمان خارج شدن آب از گوش در افراد مختلف متفاوت است. در برخی افراد این اتفاق ظرف چند دقیقه رخ می دهد، در حالی که در بعضی دیگر ممکن است چند ساعت طول بکشد. عواملی مانند باریک بودن مجرای گوش، وجود جرم گوش، استفاده از سمعک یا هدفون های داخل گوشی می توانند روند خروج آب را کندتر کنند.
با این حال اگر احساس گرفتگی، وجود مایع یا کاهش شنوایی بیش از دو روز ادامه پیدا کند، بهتر است گوش توسط پزشک معاینه شود. گاهی علت این احساس، آب باقیمانده نیست و مشکلاتی مانند تجمع جرم گوش، التهاب یا اختلالات گوش میانی باعث بروز علائم مشابه می شوند.
چرا بعد از خارج شدن آب هنوز گوشم گرفته است؟
بسیاری از افراد تصور می کنند به محض خارج شدن آب، احساس گرفتگی گوش نیز باید برطرف شود؛ اما در برخی موارد این احساس برای چند ساعت یا حتی چند روز ادامه پیدا می کند. یکی از دلایل این موضوع، تورم خفیف پوست کانال گوش در اثر تماس طولانی با آب است. این تورم می تواند باعث شود فرد همچنان احساس کیپ شدن یا کاهش شنوایی داشته باشد.
گاهی نیز آب باعث جابهجایی یا متورم شدن جرم گوش موجود در مجرا می شود. در چنین شرایطی حتی پس از خروج آب، جرم گوش راه عبور صدا را محدود کرده و احساس گرفتگی ایجاد می کند. از سوی دیگر، شروع یک عفونت خفیف در مجرای گوش نیز ممکن است با علائمی مانند احساس پری، خارش، درد یا کاهش شنوایی همراه باشد.
اگر گرفتگی گوش پس از چند روز برطرف نشود یا همراه با درد، ترشح، سرگیجه یا افت شنوایی باشد، بهتر است توسط پزشک بررسی شود تا علت اصلی مشخص شود.
تفاوت آب در گوش با جرم گوش و عفونت گوش
گاهی افراد نمی توانند تشخیص دهند که علت احساس گرفتگی گوش، ماندن آب در گوش است یا مشکل دیگری مانند تجمع جرم گوش یا عفونت. هر یک از این مشکلات علائم خاص خود را دارند و تشخیص تفاوت آن ها می تواند به انتخاب روش مناسب کمک کند.
| وضعیت | علائم رایج |
|---|---|
| آب در گوش | احساس حرکت مایع، صدای قلقل، گرفتگی ناگهانی پس از شنا یا حمام |
| جرم گوش | کاهش تدریجی شنوایی، احساس انسداد، وزوز گوش |
| عفونت گوش | درد، خارش، ترشح، قرمزی و گاهی تب |
| مایع پشت پرده گوش | احساس فشار، کاهش شنوایی و گاهی عدم تعادل |
نکته مهم این است که ماندن آب در گوش معمولاً پس از تماس با آب رخ می دهد و علائم آن به صورت ناگهانی ظاهر می شوند؛ در حالی که جرم گوش معمولاً به مرور زمان باعث ایجاد علائم می شود. همچنین وجود درد شدید یا ترشح می تواند نشانه عفونت باشد و نیاز به بررسی پزشکی داشته باشد.
خارج کردن آب از گوش کودک
ورود آب به گوش کودکان پس از استحمام یا شنا اتفاقی شایع است و معمولاً مشکل جدی ایجاد نمی کند. با این حال از آنجایی که گوش کودکان حساس تر است، باید برای خارج کردن آب از روش های ایمن استفاده کرد و از اقدامات آسیبزا پرهیز نمود.
برای کمک به خروج آب می توانید سر کودک را به سمت گوش درگیر خم کنید و چند دقیقه در همین وضعیت نگه دارید. خواباندن کودک روی همان سمت نیز می تواند به تخلیه طبیعی آب کمک کند. در کودکان بزرگ تر می توان از حوله نرم برای خشک کردن قسمت خارجی گوش استفاده کرد، اما نباید هیچ جسمی را وارد کانال گوش کرد.
استفاده از گوش پاک کن، سنجاق، دستمال پیچیده شده یا هر وسیله دیگری برای خارج کردن آب از گوش کودک توصیه نمی شود؛ زیرا این کار می تواند باعث آسیب به مجرای گوش یا پرده گوش شود. همچنین اگر کودک از درد گوش، کاهش شنوایی، ترشح، تب یا بی قراری شکایت دارد و علائم طی 24 تا 48 ساعت برطرف نمی شوند، بهتر است توسط پزشک معاینه شود.
در کودکانی که سابقه جراحی گوش یا لوله تهویه گوش دارند، مراقبت بیشتری لازم است و در صورت باقی ماندن آب در گوش بهتر است با پزشک مشورت شود.
چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر بعد از ۲۴ ساعت آب در گوش خارج نشد یا علائم زیر مشاهده شد، باید به پزشک مراجعه کنید:
- درد شدید یا افزایش یافته؛
- ترشح همراه با خون یا چرک؛
- کاهش شنوایی شدید یا مداوم؛
- تب یا علائم عفونت؛
روش های جلوگیری از رفتن آب در گوش
برای کاهش احتمال آب رفتن در گوش و نیاز به خارج کردن آن، می توان اقدامات زیر را انجام داد:
- استفاده از گوش گیر هنگام شنا؛
- خشک کردن گوش بعد از دوش گرفتن یا شنا؛
- پرهیز از وارد کردن اشیای خارجی برای خشک کردن گوش؛
- مراقبت از جرم گوش و عدم تمیز کردن بیش از حد؛
جمع بندی
آب رفتن در گوش یکی از مشکلات شایع بعد از شنا، دوش گرفتن یا باران است که می تواند باعث ناراحتی، سنگینی و حتی کاهش موقت شنوایی شود.
خارج کردن آب از گوش اهمیت زیادی دارد، زیرا ماندن طولانی مدت آب می تواند زمینه رشد باکتری ها و قارچ ها را فراهم کرده و به عفونت گوش منجر شود.
برای خارج کردن آب از گوش روش های متنوع خانگی وجود دارد که شامل دراز کشیدن به پهلو، فشار ملایم با کف دست، استفاده از حرارت ملایم سشوار، خمیازه کشیدن یا جویدن، قطره های خانگی، روغن زیتون، حرکات سبک بدن، شستشوی گوش با آب ولرم و ترکیب چند روش است. این روش ها معمولاً سریع، ایمن و بدون نیاز به تجهیزات پزشکی هستند، اما باید با احتیاط انجام شوند تا به مجرای گوش یا پرده گوش آسیب نرسد.
در صورتی که آب به مدت طولانی در گوش باقی بماند یا علائم خطرناکی مانند درد شدید، ترشح خون یا چرک، کاهش شنوایی مداوم و تب مشاهده شود، مراجعه به پزشک متخصص گوش و حلق و بینی ضروری است.
همچنین اقدامات پیشگیرانه مانند استفاده از گوش گیر هنگام شنا، خشک کردن گوش پس از تماس با آب و پرهیز از وارد کردن اشیای خارجی به گوش، می توانند احتمال ورود آب و نیاز به خارج کردن آن را کاهش دهند.
با رعایت روش های ساده خانگی و مراقبت های پیشگیرانه، می توان به راحتی آب جمع شده در گوش را خارج کرد و از بروز عفونت یا مشکلات شنوایی جلوگیری نمود.
سوالات متداول
حرکت دادن سر به پهلو، کشیدن لاله گوش و استفاده از روش های خانگی مثل سشوار کم حرارت یا جویدن آدامس، معمولاً آب را خارج می کند.
اگر آب به مدت طولانی در گوش بماند، می تواند باعث رشد باکتری و عفونت شود و نیاز به درمان پزشکی داشته باشد.
برای خارج کردن آب از گوش می توان از قطره های مخصوص گوش که حاوی الکل و گلیسرین یا الکل و سرکه سفید هستند استفاده کرد.
قطره های خانگی مثل محلول الکل و سرکه در افراد سالم معمولاً ایمن هستند، اما در صورت آسیب پرده گوش یا عفونت، مصرف آنها باید تحت نظر پزشک باشد.
بله اگر رطوبت در داخل گوش باقی بماند سبب تجمع باکتری ها شده و درنهایت منجر به ایجاد التهاب و عفونت گوش می شود .
این درد به دلیل وجود رطوبت است که منجر به ایجاد حس فشار و کیپ شدن می شود به محض این که اقدامات لازم گفته شده برای خشک کردن گوش را انجام دهید این درد تسکین پیدا می کند .
هیدروژن پراکسید 3درصد را با مقدار مساوی آب ترکیب کنید و استفاده نمائید .
