باورهای اشتباه درباره سمعک یکی از مهم ترین دلایلی است که باعث می شود بسیاری از افراد، حتی پس از تشخیص کم شنوایی، استفاده از سمعک را ماه ها یا حتی سال ها به تعویق بیندازند. شاید شما هم جملاتی ماننده «سمعک گوش را تنبل می کند»، «سمعک فقط برای سالمندان است» یا «اگر یک بار از سمعک استفاده کنی، دیگر بدون آن نمی توانی زندگی کنی» را از اطرافیان شنیدهباشید.
واقعیت این است که بخش زیادی از این تصورات، ریشه در اطلاعات قدیمی، تجربه سمعک های نسل قبل یا شنیده های غیرعلمی دارد. در حالی که فناوری سمعک در سال های اخیر پیشرفت چشمگیری داشته و بسیاری از باورهای رایج دیگر با واقعیت امروز همخوانی ندارند. از طرفی، به تعویق انداختن درمان کم شنوایی می تواند بر کیفیت ارتباطات، فعالیت های روزمره و حتی سلامت شناختی فرد در بلندمدت تأثیر بگذارد.
در این مقاله، ۱۰ باور اشتباه درباره سمعک را بررسی می کنیم و توضیح می دهیم که کدام یک واقعیت دارند و کدام یک تنها یک تصور نادرست هستند.
ویزیت و مشاوره تخصصی سمعک
اول یک جلسه شنوایی سنجی انجام دهید بعد درباره خرید سمعک با هم صحبت می کنیم.
۱) سمعک شنوایی را ضعیف تر می کند
این شاید رایج ترین باور اشتباه درباره سمعک باشد. بسیاری از بیماران تصور می کنند اگر استفاده از سمعک را شروع کنند، گوششان به آن عادت می کند و بعد از مدتی بدون سمعک دیگر هیچ صدایی را نخواهند شنید؛ اما از نظر علمی، چنین اتفاقی رخ نمی دهد.
سمعک باعث ضعیف شدن گوش نمی شود؛ بلکه صداهایی را که به دلیل کم شنوایی به اندازه کافی به مغز نمی رسند، تقویت می کند. در واقع، این مغز است که برای درک گفتار به ورودی صوتی مناسب نیاز دارد.
زمانی که فرد برای مدت طولانی کم شنوایی خود را درمان نمی کند، مراکز پردازش شنوایی مغز تحریک کمتری دریافت می کنند. پژوهش ها نشان دادهاند که این کاهش تحریک می تواند به مرور بر توانایی مغز در پردازش گفتار اثر بگذارد. به همین دلیل، استفاده به موقع از سمعک نه تنها باعث ضعیف تر شدن شنوایی نمی شود، بلکه به حفظ فعالیت طبیعی مسیرهای شنوایی کمک می کند.
۲) سمعک فقط مخصوص سالمندان است
وقتی نام سمعک مطرح می شود، بسیاری از افراد ناخودآگاه تصویر یک فرد سالمند را در ذهن خود مرور می کنند. همین موضوع باعث می شود افراد جوان تر، حتی در صورت داشتن کم شنوایی، استفاده از سمعک را به تعویق بیندازند. در حالی که کم شنوایی محدود به سالمندی نیست.
حضور طولانی مدت در معرض صدای بلند، بیماری های ویروسی، برخی داروها، عوامل ژنتیکی، آسیب های شغلی و حتی ضربه به سر می توانند در هر سنی باعث کاهش شنوایی شوند. امروزه افراد زیادی در دهه های سوم و چهارم زندگی به دلیل استفاده مداوم از هدفون با صدای بلند یا فعالیت در محیط های پرسر و صدا دچار درجاتی از کم شنوایی می شوند.
بنابراین، معیار استفاده از سمعک سن نیست؛ بلکه میزان و نوع کم شنوایی است که در ارزیابی شنوایی مشخص می شود.
۳) سمعک باعث وابستگی می شود
یکی دیگر از رایج ترین تصورات غلط درباره سمعک این است که فرد پس از مدتی دیگر نمی تواند بدون آن زندگی کند. در واقع، باید بین «وابستگی» و «بهره مندی از شنوایی بهتر» تفاوت قائل شد. برای درک بهتر، عینک را تصور کنید. فردی که نزدیک بین است، پس از استفاده از عینک، هنگام برداشتن آن دوباره دید محدود خود را تجربه می کند. این به معنای وابستگی ایجاد شده توسط عینک نیست؛ بلکه نشان می دهد فرد اکنون تفاوت بین دید واضح و دید تار را بهتر احساس می کند.
دقیقا همین اتفاق درباره سمعک نیز رخ می دهد. زمانی که مغز دوباره صداها را با کیفیت مناسب دریافت می کند، فرد متوجه می شود بدون سمعک چه میزان از گفتوگوها، اصوات محیط و جزئیات را از دست می دهد. بنابراین، سمعک وابستگی ایجاد نمی کند؛ بلکه کیفیت شنوایی را به سطحی نزدیک تر به توانایی واقعی فرد بازمی گرداند.
بیشتر بخوانید : عوارض استفاده نکردن از سمعک چیست ؟
۴) سمعک شنوایی را کاملا به حالت طبیعی برمی گرداند
گاهی بیماران انتظار دارند پس از استفاده از سمعک، دقیقا مانند زمانی که هیچ مشکلی در شنوایی نداشتند، همه صداها را بشنوند. این انتظار کاملا طبیعی است، اما واقع بینانه نیست. سمعک درمان کننده کم شنوایی نیست؛ بلکه وسیله ای برای جبران بخشی از کاهش شنوایی است. میزان موفقیت آن به عواملی مانند علت کم شنوایی، شدت آسیب، سلامت عصب شنوایی، مدت زمان تاخیر در درمان و تنظیم صحیح دستگاه بستگی دارد.
در بسیاری از افراد، سمعک باعث می شود درک گفتار، ارتباطات روزمره و کیفیت زندگی به شکل چشمگیری بهبود پیدا کند؛ اما همچنان ممکن است در محیط های بسیار شلوغ یا هنگام شنیدن صداهای بسیار ضعیف، محدودیت هایی وجود داشته باشد. داشتن انتظار واقع بینانه از عملکرد سمعک، رضایت از نتیجه درمان را نیز افزایش می دهد.
۵) سمعک های امروزی بزرگ و کاملا قابل مشاهده هستند
یکی از دلایلی که برخی افراد استفاده از سمعک را به تعویق می اندازند، نگرانی درباره ظاهر آن است. بسیاری هنوز تصور می کنند همه سمعک ها بزرگ هستند و به راحتی روی گوش دیده میشوند. اما فناوری طراحی سمعک در سال های اخیر تغییر چشمگیری کرده است.
امروزه مدل های مختلفی از سمعک ها وجود دارند که متناسب با شرایط شنوایی و آناتومی گوش انتخاب می شوند. برخی مدل ها ماننده RIC تنها یک سیم بسیار ظریف در پشت گوش دارند، مدل های CIC تقریبا داخل مجرای گوش قرار می گیرند و مدل های IIC به گونهای طراحی شدهاند که در بسیاری از افراد هنگام استفاده تقریبا دیدهنمیشوند.
البته انتخاب نوع سمعک نباید صرفا بر اساس ظاهر انجام شود. گاهی شدت کم شنوایی یا ویژگی های مجرای گوش باعث می شود یک مدل خاص عملکرد بهتری داشته باشد. به همین دلیل، شنوایی شناس علاوه بر جنبه زیبایی، عملکرد و کیفیت شنیدن را نیز در انتخاب سمعک در نظر می گیرد.
۶) همه سمعک ها یکسان عمل می کنند
گاهی بیماران می گویند: «یکی از آشنایانم از فلان مدل سمعک استفاده کرده و راضی نبوده؛ پس سمعک برای من هم مناسب نیست.» این یکی از رایج ترین تصورات غلط درباره سمعک است. واقعیت این است که هیچ سمعکی برای همه افراد بهترین انتخاب نیست.
کم شنوایی از نظر نوع، شدت، علت ایجاد، وضعیت عصب شنوایی و حتی سبک زندگی افراد با یکدیگر تفاوت دارد. کسی که بیشتر وقت خود را در محیط های آرام می گذراند، نیازهای متفاوتی نسبت به فردی دارد که روزانه در جلسات کاری یا محیط های شلوغ حضور دارد.
به همین دلیل، شنوایی شناس پس از انجام ارزیابی های تخصصی، سمعکی را انتخاب و تنظیم می کند که با شرایط همان فرد سازگار باشد. حتی بهترین و پیشرفته ترین سمعک دنیا نیز اگر به درستی تنظیم نشود، نمی تواند عملکرد مطلوبی داشته باشد.
بیشتر بخوانید : تفاوت تقویت کننده صدا و سمعک چیست ؟
۷) سمعک بسیار گران است و ارزش خرید ندارد
وقتی صحبت از سمعک می شود، بسیاری از افراد پیش از هر چیز به هزینه آن فکر می کنند و گاهی بدون تحقیق، استفاده از سمعک را کنار می گذارند. در حالی که بازار سمعک امروزی تنوع بسیار زیادی دارد و مدل های مختلف با امکانات متفاوت عرضه می شوند. علاوه بر این، برخی بیمههای پایه و تکمیلی بسته به شرایط، بخشی از هزینه خرید سمعک را پوشش می دهند.
اما موضوع مهم تر، نگاه به سمعک به عنوان یک سرمایه گذاری برای سلامت است. اگر کم شنوایی درمان نشود، ممکن است کیفیت ارتباطات، عملکرد شغلی، روابط خانوادگی و حتی سلامت شناختی فرد تحت تاثیر قرار گیرد؛ هزینه ای که معمولا بسیار بیشتر از هزینه تهیه یک سمعک مناسب است.
بیشتر بخوانید : بررسی تعرفه های بیمه برای سمعک
۸) یک سمعک برای هر دو گوش کافی است
اگر هر دو گوش دچار کم شنوایی باشند، بعضی ها فکر می کنند خرید یک سمعک کافی است و تفاوت چندانی ایجاد نمی شود. اما مغز انسان برای تشخیص جهت صدا، فاصله منبع صوت و درک بهتر گفتار، به اطلاعاتی که از هر دو گوش دریافت می کند نیاز دارد. به همین دلیل، اگر هر دو گوش نیاز به تقویت داشته باشند، استفاده از دو سمعک معمولا باعث می شود:
- گفتار در محیط های شلوغ بهتر درک شود.
- تشخیص جهت صدا آسان تر باشد.
- مغز فشار کمتری برای پردازش صدا تحمل کند.
- تعادل شنوایی بین دو گوش حفظ شود.
البته تصمیم نهایی درباره استفاده از یک یا دو سمعک، همیشه بر اساس نتیجه آزمون شنوایی و نظر شنواییشناس گرفته می شود.
۹) نگهداری سمعک پیچیده و زمان بر است
برخی افراد تصور می کنند سمعک وسیلهای حساس است که هر روز نیاز به سرویس های طولانی و مراقبت های دشوار دارد. در عمل، نگهداری روزانه سمعک معمولا تنها چند دقیقه زمان می برد. تمیز کردن قسمت خروجی صدا، خشک نگه داشتن دستگاه، قرار دادن آن در محل مناسب هنگام خواب و تعویض یا شارژ باتری طبق دستورالعمل، مهم ترین اقداماتی هستند که برای حفظ عملکرد سمعک انجام می شوند. امروزه بسیاری از سمعک های جدید نیز دارای پوشش های مقاوم در برابر رطوبت و گردوغبار هستند و نسبت به گذشته دوام بیشتری دارند.
۱۰) بعد از خرید سمعک دیگر نیازی به مراجعه به شنوایی شناس نیست
بعضی افراد فکر می کنند با خرید سمعک، درمان به پایان می رسد؛ در حالی که در واقع، شروع یک مسیر جدید است. در هفتهها و ماههای نخست استفاده از سمعک، ممکن است لازم باشد تنظیمات دستگاه چندین بار تغییر کند تا کیفیت شنیدن به بهترین حالت برسد.
همچنین ممکن است با گذشت زمان، وضعیت شنوایی فرد تغییر کند یا نیازهای شنیداری او متفاوت شود. مراجعه های دورهای به شنوایی شناس کمک می کند عملکرد سمعک همواره متناسب با شرایط فرد باقی بماند.
چرا باورهای اشتباه درباره سمعک این قدر رایج هستند؟
بسیاری از افرادی که برای نخستین بار به کلینیک مراجعه می کنند، پیش از آنکه درباره نتیجه تست شنوایی سوال کنند، نگرانی های خود را درباره سمعک مطرح می کنند. نکته جالب این است که اغلب این نگرانی ها ریشه مشترکی دارند؛ اطلاعاتی که سال ها دهان به دهان منتقل شده اما با فناوری امروز سمعک ها و یافته های جدید علم شنوایی شناسی همخوانی ندارد.
بخش زیادی از تصورات غلط درباره سمعک به سال هایی برمی گردد که فناوری این دستگاه ها بسیار محدودتر از امروز بود. سمعک های قدیمی معمولا بزرگ بودند، صدای محیط را بهخوبی تفکیک نمی کردند و گاهی باعث ایجاد سوت یا نویز می شدند.
افرادی که سال ها پیش از چنین سمعک هایی استفاده کردهاند، ممکن است تجربه خود را به دیگران منتقل کنند؛ در حالی که سمعک های دیجیتال امروزی از نظر کیفیت پردازش صدا، اندازه، راحتی استفاده و امکانات هوشمند تفاوت بسیار زیادی با مدل های قدیمی دارند.
عامل مهم دیگر، اتکا به توصیه دوستان، آشنایان یا مطالب غیرعلمی در اینترنت است. کم شنوایی مانند شماره چشم یا فشار خون، برای هر فرد شرایط متفاوتی دارد و نمی توان با تجربه یک نفر درباره همه افراد قضاوت کرد.
به همین دلیل، بهترین راه برای تشخیص صحت یا نادرستی این باورها، مراجعه به شنوایی شناس و بررسی شرایط اختصاصی هر فرد است؛ نه اعتماد به شنیده هایی که ممکن است سال ها از شکل گیری آن ها گذشته باشد.
هزینه واقعی باورهای اشتباه درباره سمعک چیست؟
گاهی بزرگ ترین آسیبی که این تصورات غلط درباره سمعک ایجاد می کنند، خود کم شنوایی نیست؛ بلکه به تعویق انداختن درمان است. وقتی فرد سال ها از استفاده از سمعک خودداری می کند، ممکن است به تدریج ارتباطات اجتماعی او محدود شود، حضور در جمع برایش خسته کننده شود و حتی به دلیل دشواری در شنیدن مکالمات، از بسیاری از فعالیت های روزمره فاصله بگیرد.
پژوهش های سال های اخیر نیز نشان دادهاند که درمان به موقع کم شنوایی می تواند در حفظ عملکرد شناختی نقش مهمی داشته باشد، هرچند سمعک درمان زوال عقل نیست.
“Hearing loss is very treatable in later life, which makes it an important public health target to reduce risk of cognitive decline and dementia.”
ترجمه: «کم شنوایی در سنین بالاتر تا حد زیادی قابل درمان است و به همین دلیل، رسیدگی به آن یکی از اهداف مهم سلامت عمومی برای کاهش خطر افت شناختی و زوال عقل محسوب می شود.» — Frank Lin، پژوهشگر دانشگاه Johns Hopkins
National Institute on Aging (NIH) – Hearing aids slow cognitive decline in people at high risk
چطور بفهمیم کدام باور درست است و کدام غلط؟
در حوزه سلامت، شنیده ها همیشه قابل اعتماد نیستند. تجربه یک دوست، توصیه یک آشنا یا مطالبی که در شبکه های اجتماعی منتشر می شود، لزوما برای همه افراد درست نیست. اگر درباره استفاده از سمعک تردید دارید، بهترین کار این است که ابتدا وضعیت شنوایی خود را با آزمایش های استاندارد بررسی کنید و سپس درباره گزینه های درمانی با یک شنواییشناس مشورت کنید. تصمیمی که بر پایه اطلاعات علمی گرفته شود، معمولا نتیجه بسیار بهتری نسبت به تصمیمی دارد که بر اساس ترس یا باورهای قدیمی شکل گرفته باشد.
جمع بندی
در بسیاری از موارد، آنچه افراد را از استفاده از سمعک دور نگه می دارد، خود کم شنوایی نیست؛ بلکه باورهای اشتباهی است که سال ها از زبان دیگران شنیدهاند. همان طور که دیدیم، باورهای اشتباه درباره سمعک، پشتوانه علمی محکمی ندارند و می توانند باعث شوند درمان به موقع به تعویق بیفتد.
امروزه سمعک های دیجیتال با فناوریهای پیشرفته، کیفیت شنیدن، درک گفتار و برقراری ارتباط را برای بسیاری از افراد کم شنوا به شکل قابل توجهی بهبود می بخشند. البته دستیابی به بهترین نتیجه، تنها با انتخاب یک سمعک مناسب و تنظیم تخصصی آن توسط شنوایی شناس امکان پذیر است.
اگر احساس می کنید شنیدن مکالمات برایتان دشوار شده، صدای تلویزیون را بیشتر از گذشته بلند می کنید یا مرتب از اطرافیان می خواهید صحبت هایشان را تکرار کنند، بهتر است این علائم را نادیده نگیرید. تشخیص زودهنگام و اقدام به موقع می تواند تاثیر زیادی بر کیفیت زندگی امروز و سلامت شناختی آینده شما داشته باشد.
در نیو ساند، پس از انجام ارزیابی دقیق شنوایی، متخصصان به شما کمک می کنند تا از میان مدل های مختلف، سمعکی را انتخاب کنید که بیشترین هماهنگی را با شرایط شما داشته باشد. همچنین تنظیمات اولیه، آموزش نحوه استفاده و پیگیری های دورهای انجام می شود تا بتوانید بهترین تجربه شنیداری را داشته باشید.
سوالات متداول
خیر. اگر سمعک به درستی تجویز و تنظیم شده باشد، استفاده روزانه از آن آسیبی به شنوایی وارد نمی کند. تنها ممکن است در روزهای نخست، مغز برای عادت کردن به شنیدن دوباره برخی صداها به زمان نیاز داشته باشد.
سن معیار اصلی نیست. هر زمان که کم شنوایی بر کیفیت زندگی، ارتباطات یا درک گفتار اثر بگذارد و شنوایی شناس استفاده از سمعک را توصیه کند، بهتر است درمان را به تعویق نیندازید.
سمعکی که متناسب با ساختار گوش انتخاب و به درستی تنظیم شده باشد، نباید درد ایجاد کند. اگر پس از استفاده احساس ناراحتی وجود داشته باشد، معمولا با تنظیم مجدد یا اصلاح قالب گوش برطرف می شود.
این زمان در افراد مختلف متفاوت است، اما بیشتر کاربران طی ۲ تا ۶ هفته به شنیدن با سمعک عادت می کنند. استفاده منظم و رعایت توصیه های شنوایی شناس این روند را سریع تر می کند.
در برخی موارد بله. مهم تر از قیمت، تناسب سمعک با نوع کم شنوایی، کیفیت تنظیمات و خدمات پس از تجویز است. یک سمعک که متناسب با نیاز فرد انتخاب شده باشد، معمولا عملکرد بهتری نسبت به یک مدل گران قیمت اما نامتناسب خواهد داشت.
