راهنمای جامع و قدم به قدم مراحل تجویز سمعک

کم شنوایی معمولاً خیلی آرام وارد زندگی می شود. ابتدا صدای تلویزیون را زیاد می کنید، بعد در مهمانی ها جملات را درست متوجه نمی شوید و کم کم ترجیح می دهید در گوشه ای ساکت بنشینید. وقتی بالاخره تصمیم می گیرید که فکری به حال کم شنوایی کنید به یک متخصص شنوایی سنجی مراجعه می کنید. این متخصص هم؛ طی مراحلی به شما کمک می کند تا یک وسیله کمک شنوایی به اسم سمعک بگیرید. اینجا قرار است که من مراحل تجویز سمعک را قدم به قدم و خیلی ساده برایتان توضیح دهم.

شروع مراحل تجویز سمعک با ویزیت و معاینه
مراحل تجویز سمعک با یک جلسه مشاوره و پرسش درباره سابقه بیماری، شغل و سبک زندگی بیمار آغاز می‌شود و سپس متخصص با اتوسکوپ داخل گوش را برای بررسی جرم یا انسداد معاینه می‌کند.

تست شنوایی و انتخاب مدل سمعک : در ادامه، تست شنوایی (نوار گوش) در اتاقک آکوستیک انجام می‌شود و نتایج در برگه ادیوگرام ثبت می‌گردد؛ سپس بر اساس میزان کم شنوایی، ظاهر مدنظر، توانایی دست‌ها و بودجه بیمار، مدل مناسب سمعک انتخاب می‌شود.

قالب‌گیری و ساخت سمعک : مرحله بعد قالب‌گیری از گوش با خمیر نرم و بدون درد است که برای ساخت بدنه اختصاصی سمعک به لابراتوار فرستاده می‌شود و ساخت آن معمولاً ۳ تا ۵ روز کاری طول می‌کشد.

تحویل، تنظیم و عادت‌پذیری : پس از تحویل، سمعک به کامپیوتر وصل و بر اساس نوار گوش تنظیم می‌شود و به بیمار آموزش‌های لازم داده می‌شود؛ سپس طی چند هفته، مغز باید به تدریج به صداهای جدید عادت کند.

جلسات پیگیری و اهمیت مراجعه حضوری : در پایان، جلسات تنظیم مجدد پس از یک ماه برای رفع مشکلات احتمالی ضروری است و به همین دلیل توصیه می‌شود سمعک همیشه با حضور متخصص و نه به‌صورت اینترنتی خریداری شود.

جدول کلی مراحل تجویز سمعک در یک نگاه

در همین ابتدا و برای اینکه گیج نشوید، کل مراحل تجویز سمعک را در این جدول خلاصه کردیم:

مرحله	چه اتفاقی می‌افتد	زمان تقریبی
ویزیت و مشاوره	صحبت درباره: مشکل گوش سابقه بیماری شغل و سبک زندگی معاینه داخل گوش با اتوسکوپ برای بررسی جرم یا انسداد.	۲۰ دقیقه
تست شنوایی (نوار گوش)	قرار گرفتن در اتاق ساکت گوش دادن به بوق‌ها و کلمات با هدفون ثبت نتایج در برگه ادیوگرام	۳۰ دقیقه
انتخاب مدل سمعک	تعیین نوع سمعک بر اساس: میزان کم شنوایی زیبایی خود سمعک توانایی دست‌ها و بودجه بیمار	بستگی به تصمیم دارد
قالب گیری از گوش	تزریق خمیر نرم به داخل کانال گوش (بدون درد) برای ساختن بدنه سمعک یا قالب متناسب با گوش شما	۱۰ دقیقه
ساخت سمعک در لابراتوار	ساخت دستگاه بر اساس قالب گرفته شده	۳ تا ۵ روز کاری
تحویل و تنظیم کامپیوتری	وصل کردن سمعک به کامپیوتر تنظیم بر اساس نوار گوش آموزش نحوه گذاشتن و برداشتن تعویض باتری و تمیز کردن	۴۵ دقیقه
عادت کردن مغز به صداهای جدید	استفاده تدریجی (مثلاً هفته اول روزی ۳ ساعت در محیط خلوت، هفته دوم در محیط شلوغ)	چند هفته
جلسات تنظیم مجدد (فالوآپ)	مراجعه بعد از یک ماه بیان مشکلات و بازخوردها برای تنظیم دقیق‌تر سمعک	هر جلسه ۱۵ تا ۲۰ دقیقه

برای گرفتن سمعک باید چه کارهایی انجام دهید و کجا بروید؟

ببینید مراحل تجویز سمعک یک روال پزشکی و خاص دارد که باید توسط متخصص شنوایی شنجی یا ادیومتریست انجام شود. اگر این مراحل درست طی نشود، بهترین سمعک دنیا هم فقط توی گوشتان ممکن است سوت بکشد و سردرد می آورد:

1. قدم اول همیشه با معاینه و صحبت درباره مشکلات شما شروع می شود

وقتی وارد مطب می شوید، قرار نیست بلافاصله از گوش شما تست گرفته شود. اولین بخش از مراحل تجویز سمعک، یک گپ و گفت دوستانه ساده هست. چون ما باید بدانیم که مشکل شما چیست و از کجا آب می خورد. در این گفتگوی ساده ما این سوال ها را از شما می پرسیم:

• آیا گوشتان وزوز می کند؟
• قبلاً عفونت گوش داشته اید؟
• آیا تا حالا پرده گوشتان پاره شده؟
• شغل تان چیست؟
• و …

طرح این این سوال ها از روی کنجکاوی نیست…..

این ها برای تجویز سمعک مناسبِ شما باید مطرح شوند. مثلاً سمعکی که برای یک کارمند بانک (که مدام با مشتری حرف می زند) تجویز می شود، با سمعک یک پدربزرگ که بیشتر خانه است و اخبار می بیند، فرق دارد.

بعد از این صحبت ها ….

متخصص با اتوسکوپ (همان چراغ قوه مخصوص پزشکی) داخل گوشتان را نگاه می کند تا مطمئن شود جرم گوش راه کانال را نبسته باشد. اگر جرم زیاد باشد، اول شما را می فرستند برای شستشوی گوش، چون با گوش جرم گرفته تست شنوایی دقیق درنمی آید. کل این موارد هم در گام اول از مراحل تجویز سمعک اتفاق می افتد.

2. نوار گوش یا همان تست شنوایی وضعیت دقیق گوش را نشان می دهد

بعد از معاینه، نوبت به اتاقک آکوستیک (عایق) می رسد. این اتاقک کوچک از نظر صوتی ایزوله هست یعنی بسیار بسیار ساکت است. هدفون روی گوشتان می گذارند و بوق هایی با صداهای نازک و کلفت برایتان پخش می کنند. شما باید هر وقت صدایی شنیدید، دکمه را بزنید.

اما مهم ترین قسمت این تست که در گام دوم از مراحل تجویز سمعک  انجام می شود، تست درک گفتار است. دکتر کلماتی را می خواند (مثل باد، شاد، نان) و شما باید تکرار کنید. خیلی ها صدا را می شنوند اما کلمه را تشخیص نمی دهند. این تست مشخص می کند که سمعک چقدر می تواند شفافیت صدا را برای شما برگرداند. نتیجه تمام این ها در برگه ای به نام ادیوگرام یا نوار گوش ثبت می شود که در واقعا انگار نسخه شما برای ساخت سمعک است.

3. انتخاب مدل سمعک بر اساس نیاز و بودجه شما انجام می شود

حالا که نوار گوشتان حاضر شد، نوبت به انتخاب سمعک می رسد که با همکاری متخصص انجام می شود.  در این مرحله چند مورد مهم بررسی می شود:

• میزان کم شنوایی: اگر افت شنوایی تان زیاد باشد، سمعک های خیلی ریز و نامرئی (داخل گوشی) زورشان نمی رسد صدا را به حد کافی تقویت کنند و باید مدل های پشت گوشی بردارید.
• ظرافت و زیبایی: خیلی ها دوست ندارند سمعک شان دیده شود. اگر کانال گوشتان جا داشته باشد (و افت شنوایی شدید نباشد)، می شود مدل های داخل گوشی یا نامرئی را انتخاب کرد.
• توانایی دست ها: برای افراد مسنی که لرزش دست دارند یا چشمشان ضعیف است، سمعک های خیلی ریز دردسر دارد چون تعویض باتری شان سخت است.
• هزینه: قیمت سمعک ها در ایران متنوع است. لزوماً گران ترین سمعک، بهترین سمعک برای شما نیست. شنوایی شنج سعی می کند گزینه ای را پیشنهاد دهد که هم کارتان را راه بیندازد و هم با جیب تان سازگار باشد.

4. قالب گیری از گوش برای ساخت سمعک یا قالب پشت گوش ضروری است

این مرحله شاید مهم ترین بخش فیزیکی کار باشد. گوش هر انسانی مثل اثر انگشتش منحصر به فرد است. اگر قالب‌ گیری و ساخت قالب اختصاصی
دقیق نباشد، سمعک یا از گوش می افتد یا سوت می کشد و اذیت می کند.

در این گام از مراحل تجویز سمعک:

• متخصص یک پنبه کوچک داخل کانال گوش می گذارد تا از پرده گوش محافظت کند.
• بعد یک خمیر نرم (مثل خمیر بازی ولی لطیف تر) را با سرنگ مخصوص داخل گوش تزریق می کند. این خمیر شکلِ داخل گوش را می گیرد و بعد از چند دقیقه سفت می شود.

کل این پروسه قالب گیری اصلا درد ندارد. این قالب فرستاده می شود لابراتوار تا بدنه سمعک یا قالبِ سرِ شلنگ سمعک را دقیقا سایز گوش شما بسازند. این روزها برخی کلینیک ها اسکنر سه بعدی هم دارند، ولی روش قالب گیری خمیری هنوز در ایران رایج ترین و دقیق ترین روش است.

5. روز تحویل و تنظیم کامپیوتری سمعک فرا می رسد

بعد از چند روز که سمعک از لابراتوار آمد، نوبت به جلسه “تنظیم” یا همان فیتینگ می رسد. در این مرحله از مراحل تجویز سمعک، ادیومتریست سمعک را روی گوش شما می گذارد و آن را با کابل به کامپیوتر وصل می کند.

نرم افزار سمعک بر اساس نوار گوش شما تنظیم می شود، اما کار تمام نمی شود…

متخصص اینجا شروع می کند با شما حرف می زند و برای تجویز و تنظیم سمعک
این سوالات را مطرح می کند:

• صدای خودتان را چطور می شنوید؟
• صدای محیط اذیتتان می کند؟
• صدای خش خش کاغذ را می شنوید؟
• و …

بر اساس جواب های شما، تنظیمات زیر و بمی صدا را تغییر می دهند تا به بهترین کیفیت برسید. در همین جلسه به شما یاد می دهند چطور سمعک را بگذارید و بردارید، چطور باتری عوض کنید و چطور تمیزش کنید که خراب نشود.

6. مغز شما برای عادت کردن به صداهای جدید زمان می خواهد

خیلی ها فکر می کنند به محض گذاشتن سمعک همه چیز عالی می شود. اما واقعیت این است که روزهای اول کمی عجیب و غریب است. شما سال ها بوده که صدای موتور یخچال، صدای کشیده شدن پا روی فرش یا صدای تیک تاک ساعت را نمی شنیدید. حالا سمعک همه این ها را به گوشتان می رساند و مغزتان تعجب می کند.

ممکن است فکر کنید سرتان پر از صدا شده….

در این گام از مراحل تجویز سمعک صدای خودتان هم ممکن است بپیچد (انگار توی لوله حرف می زنید). شنوایی سنج برای شما برنامه ریزی می کند. مثلاً می گوید:

• هفته اول روزی ۳ ساعت در جای خلوت استفاده کن
• هفته دوم روزی ۵ ساعت و کم کم در جاهای شلوغ هم بگذار.

این دوره عادت پذیری خیلی مهم است و اگر صبور نباشید، ممکن است سمعک را در کشوی کمد بیندازید.

بیشتر بخوانید: راهنمای استفاده از سمعک برای اولین بار (هم علمی، هم تجربی)

7. جلسات تنظیم مجدد برای رفع ایرادات احتمالی لازم است

فکر نکنید با گرفتن سمعک کارتان با دکتر تمام شده. معمولاً دو هفته یا یک ماه بعد باید دوباره مراجعه کنید. حالا که توی خانه و خیابان از سمعک استفاده کرده‌اید، بهتر می دانید مشکل کجاست. مثلاً می گویید: “وقتی ظرف می شویم صداش اذیتم می کند” یا “توی مهمانی صدای نوه ام را خوب نمی شنوم”.

این بازخوردها برای ما خیلی مهم هست ….

ما با توجه به همین حرف های شما، تنظیمات کامپیوتری سمعک را تغییر می دهیم تا ایرادات برطرف شود. این جلسات تنظیم مجدد (Falow-up) ، مشاوره و پیگیری پس از تجویز ، جزء جدایی ناپذیر مراحل تجویز سمعک است و تا وقتی شما کاملاً راحت نشوید ادامه دارد.

بیشتر بخوانید: راهنمای کامل نگهداری و مراقبت از سمعک (مهم ترین نکات)

چرا نباید سمعک را اینترنتی خرید؟

یادتان باشد که خرید سمعک ، مثل خرید یخچال و تلویزیون نیست که کارتن را باز کنید و به برق بزنید. این یک وسیله کمک پزشکی است که باید دقیقا با سیستم مغز و گوش شما هماهنگ شود. برای همین است که می گویند سمعک را نباید اینترنتی خرید. چرا؟

چون بدون طی کردن این مراحل و بدون تنظیم متخصص، عملاً هیچ فایده ای ندارد. به شنوایی سنج تان اعتماد کنید و در روزهای اول صبور باشید؛ مطمئن باشید شنیدن دوباره صدای عزیزان تان ارزش این وقت گذاشتن را دارد.

جمع بندی و خلاصه نکات

در جدول زیر خلاصه ای از محتوای این صفحه را قرار داده ایم تا با مطالعه سریع آن به نکات مهمی که لازم است بدانید دست یابید :

نکته کلیدی	توضیح کوتاه
چرا نباید اینترنتی خرید	سمعک باید دقیقاً با نوار گوش و تنظیمات فردی هماهنگ شود، وگرنه فایده‌ای ندارد
زمان کل پروسه	معمولاً ۳ تا ۷ روز کاری از تست شنوایی تا تحویل نهایی
اعتبار نوار گوش قبلی	بهتر است کمتر از ۶ ماه باشد؛ در غیر این‌صورت تست تکمیلی لازم است
صدای فلزی یا اکو در روزهای اول	طبیعی است و طی ۲ تا ۳ هفته با عادت مغز برطرف می‌شود
اهمیت جلسات پیگیری	بازخورد بیمار بعد از استفاده واقعی، پایه تنظیم دقیق‌تر سمعک است
چکاپ‌های بعدی	معمولاً هر ۶ ماه یا سالانه برای بررسی وضعیت شنوایی و سرویس سمعک
گارانتی	اغلب سمعک‌های معتبر حدود ۱ سال گارانتی قطعات دارند

پاسخ به چند سوال در خصوص مراحل تجویز سمعک