بی حسی لاله گوش لزوما نشانه یک بیماری جدی نیست. اما وقتی این بی حسی با گزگز، درد، کاهش شنوایی یا علائم عصبی همراه می شود، دیگر نمی توان از کنارش رد شد. در این مطلب علت بی حسی لاله گوش، موارد شایع و بی خطر آن و نشانه هایی که نباید نادیده گرفت را بررسی می کنیم.
بی حسی لاله گوش در بیشتر موارد نشانهای ساده و بی خطر است؛ فشار هنگام خواب، سرمای شدید یا تزریق بی حسی دندانپزشکی از رایج ترین علت های آن هستند و معمولا خودبهخود برطرف می شوند. با این حال، در برخی موارد این علامت نیاز به بررسی جدی تر دارد:
1. اگر بی حسی ناگهانی باشد و با افتادگی صورت، ضعف بدن یا اختلال گفتار همراه شود، احتمال سکته مغزی مطرح است و باید فورا اقدام کرد.
2. اگر بی حسی طولانی مدت ادامه یابد یا با کاهش شنوایی و وزوز همراه شود، مراجعه به متخصص گوش یا شنوایی سنجی توصیه می شود.
به طور کلی، بی حسی لاله گوش به تنهایی معمولا به کاهش شنوایی ربطی ندارد، اما ترکیب علائم است که تعیین می کند چه زمانی باید نگران بود.
بی حسی لاله گوش چیست؟
بی حسی لاله گوش یعنی کاهش یا از بین رفتن حس طبیعی پوست و بافت لاله گوش. خیلی از افراد این حالت را با عبارت «گوشم خواب رفته» توصیف می کنند؛ یعنی لمس را به خوبی حس نمی کنند یا کنار بی حسی، مور مور شدن و سوزن سوزن شدن هم دارند.
لاله گوش از طریق شبکهای از اعصاب حسی، پیام های لمس، فشار، دما و درد را دریافت می کند. هر عاملی که موقتا جریان خون یا عملکرد این اعصاب را تحت تاثیر بگذارد، می تواند این بی حسی را ایجاد کند.
مدت زمان و شدت علائم مهم ترین سرنخ هستند. اگر بی حسی بعد از چند دقیقه یا چند ساعت خودش برطرف شود و علت مشخصی مثل خوابیدن روی گوش داشته باشد، معمولاً جای نگرانی نیست. اما بی حسی مداوم، تکرار شونده یا ناگهانی، به خصوص وقتی علائم دیگری هم دارد نیاز به بررسی پزشکی هست.
علل شایع بی حسی لاله گوش
برای پیدا کردن علت گزگز و بی حسی گوش، باید به زمان شروع علائم، مدت آن و نشانه های همراه توجه کرد. برخی علت ها کاملا موقتی هستند و برخی دیگر به التهاب، آسیب عصبی یا مشکلات زمینهای برمی گردند.
جرم گوش و انسداد مجرای گوش
تجمع بیش از حد جرم گوش می تواند احساس گرفتگی، فشار و کاهش شنوایی ایجاد کند، اما معمولا مستقیما باعث بی حسی واقعی خود لاله گوش نمی شود. بسیاری افراد احساس پری یا گرفتگی گوش را با بی حسی اشتباه می گیرند؛ به همین دلیل معاینه گوش برای تفکیک این دو حالت لازم است.
خوابیدن روی یک پهلو و فشار مکانیکی
بی حسی گوش هنگام خواب معمولا پاسخ سادهای دارد: فشار طولانی سر روی لاله گوش. وقتی مدتی طولانی روی یک پهلو می خوابید، وزن سر به بافت، عروق و اعصاب سطحی لاله گوش فشار می آورد و بعد از بیدار شدن ممکن است بی حسی، گزگز یا مورمور شدن حس کنید.
این نوع بی حسی معمولا با برداشته شدن فشار و بازگشت جریان خون، طی مدت کوتاهی برطرف می شود. اما خوابیدن روی یک گوش نباید باعث بی حسی دائمی شود؛ اگر علائم بدون ارتباط با وضعیت خواب هم ظاهر شدند، باید دنبال علت دیگری گشت.
بی حسی گوش پس از تزریق بی حسی دندان
بعد از تزریق داروی بی حسی دندان به خصوص برای دندان های فک پایین، ممکن است بخش هایی از صورت، لب، زبان و حتی اطراف گوش برای مدتی حس متفاوتی داشته باشند. این اتفاق به دلیل نزدیکی مسیر عصبی این ناحیه به عصب فک پایین رخ می دهد و لزوماً به معنای آسیب به خود گوش نیست.
معمولا با از بین رفتن اثر داروی بی حسی، حس طبیعی برمی گردد. اگر بی حسی مدت غیر معمولی طول بکشد یا با ضعف و درد شدید همراه شود، بهتر است با دندان پزشک یا پزشک خود مشورت کنید.
عفونت گوش و التهاب
عفونت و التهاب در نواحی مختلف گوش می تواند درد، حساسیت، احساس فشار و گرمی ایجاد کند و گاهی این تغییرات با احساس بی حسی یا گزگز همراه می شوند. اگر بی حسی لاله گوش با درد، قرمزی، تورم، ترشح یا تب همراه باشد، احتمال یک مشکل التهابی یا عفونی بیشتر است و معاینه پزشکی لازم می شود.
افرادی که سابقه عفونت های مکرر گوش دارند و هم زمان دچار گرفتگی یا کاهش شنوایی می شوند، باید وضعیت گوش میانی را هم بررسی کنند؛ چون در این موارد صرفاً برطرف کردن بی حسی کافی نیست.
سرمازدگی لاله گوش
لاله گوش به دلیل تماس مستقیم با هوا، در برابر سرما آسیب پذیرتر از خیلی نقاط دیگر بدن است. سرمای شدید و طولانی می تواند عروق این ناحیه را تنگ کند و جریان خون را کم کند، که نتیجهاش احساس بی حسی است.
در موارد خفیف، با گرم شدن تدریجی بدن حس گوش هم برمی گردد. اما اگر بعد از سرمای شدید، پوست گوش تغییر رنگ واضح پیدا کرد، تاول زد یا درد شدید داشت، احتمال آسیب سرمازدگی جدی تر است و باید سریع تر ارزیابی شود. در هوای سرد، پوشاندن کامل لاله گوش با کلاه کمک می کند؛ گرم کردن گوش یخ زده با حرارت مستقیم و شدید (بخاری، آب داغ) توصیه نمی شود.
آسیب یا فشار روی اعصاب حسی گوش
لاله گوش را چند شاخه عصبی حسی مختلف تغذیه می کنند. فشار، تحریک یا آسیب به همین اعصاب یکی از علت های شایع بی حسی و گزگز گوش است. این آسیب ممکن است ناشی از ضربه، جراحی، فشار طولانی یا التهاب نواحی اطراف گوش و گردن باشد.
در این حالت علائم معمولاً فراتر از بی حسی ساده می روند: سوزن سوزن شدن، تیر کشیدن یا تغییر حساسیت پوست هم دیده می شود. اگر بی حسی بدون علت مشخص، مرتب تکرار می شود یا فقط یک طرف گوش را درگیر کرده، بررسی دقیق تر عصبی لازم است.
بیشتر بخوانید : دلایل سر درد پشت گوش چیست ؟
اختلالات گردش خون؛ از دیابت تا مشکلات عروقی
عملکرد طبیعی اعصاب حسی به خون رسانی کافی وابسته است. مشکلاتی که جریان خون را مختل می کنند از جمله دیابت کنترل نشده در درازمدت می توانند در برخی افراد با گزگز یا بی حسی همراه شوند.
با این حال، بی حسی لاله گوش به تنهایی نشانه قطعی دیابت یا بیماری عروقی نیست و نباید بر اساس یک علامت خود تشخیصی کرد. توجه بیشتر زمانی لازم است که بی حسی همراه با گزگز دست و پا، تغییر رنگ پوست، سردی اندام ها یا سابقه بیماری عروقی باشد؛ در این موارد پزشک با توجه به سابقه فرد، بررسی های تکمیلی را تعیین می کند.
چه زمانی بی حسی لاله گوش خطرناک است؟
در بیشتر موارد، بی حسی لاله گوش موقتی است و به فشار خواب، سرما یا تحریک گذرای عصب برمی گردد. اما بعضی ترکیب های علائم را نباید نادیده گرفت.
علائمی که نیاز به مراجعه فوری دارند
اگر بی حسی گوش به طور ناگهانی همراه با افتادگی یک طرف صورت، ضعف دست یا پا، اختلال گفتار، گیجی، اختلال دید یا سرگیجه شدید ظاهر شود، منتظر برطرف شدن خودبهخودی نمانید. این ترکیب علائم می تواند نشانه سکته مغزی یا حمله ایسکمیک گذرا (TIA) باشد.
هشدار: اگر بی حسی ناگهانی گوش با افتادگی صورت، ضعف یک سمت بدن یا اختلال گفتار همراه است، آن را به مشکلات گوش نسبت ندهید و فوراً کمک اورژانسی بگیرید، حتی اگر علائم بعد از چند دقیقه از بین بروند، چون بهبود موقت احتمال TIA را رد نمی کند.
علائمی که باید در اسرع وقت بررسی شوند
این ها اورژانس نیستند، اما نباید طولانی مدت بدون بررسی بمانند:
- بی حسی طولانی مدت که چند روز ادامه دارد یا به تدریج بیشتر می شود
- بی حسی همراه با درد، سوزش، تورم یا تغییر رنگ پوست گوش
- بی حسی بعد از ضربه به سر یا گوش
- بی حسی همراه با کاهش شنوایی ناگهانی یا وزوز گوش
- سردرد شدید و غیرمعمول همراه با بی حسی
ارتباط بی حسی لاله گوش با شنوایی
سوال رایجی که بسیاری از افراد می پرسند این است که آیا این بی حسی می تواند نشانه کم شنوایی باشد؟ پاسخ کوتاه این است که نه به طور مستقیم، اما گاهی این دو با هم مرتبط می شوند.
آیا بی حسی گوش نشانه آسیب عصب شنوایی است؟
عصب شنوایی اطلاعات صوتی را از گوش داخلی به مغز می رساند؛ در حالی که حس پوست لاله گوش از مسیر کاملا متفاوتی، یعنی اعصاب حسی سر و گردن، تأمین می شود. به همین دلیل اگر تنها علامت شما بی حسی یا مورمور شدن لاله گوش است، این به تنهایی نشانه آسیب عصب شنوایی نیست.
اما اگر هم زمان شنوایی کم شده، وزوز تازهای ایجاد شده یا حس تعادل شما تغییر کرده، این جا دیگر باید هر دو علامت را با هم بررسی کرد، چون ممکن است یک مشکل زمینهای مشترک (مثل التهاب یا عفونت گوش میانی) پشت هر دو باشد.
چه زمانی شنوایی سنجی لازم است؟
اگر بی حسی گوش با کاهش شنوایی، وزوز، احساس پری گوش یا تغییر در درک صداها همراه شد، مراجعه به متخصص گوش و حلق و بینی و در صورت نیاز شنوایی سنجی کمک می کند. آزمایش ادیومتری میزان و نوع کاهش شنوایی را مشخص می کند و روشن می کند مشکل به گوش خارجی/میانی مربوط است یا مسیر شنوایی نیاز به بررسی دقیق تری دارد. این بررسی به خصوص وقتی مهم است که شنوایی یک گوش نسبت به گوش دیگر تفاوت محسوسی پیدا کرده باشد.
تشخیص علت بی حسی لاله گوش نزد متخصص
پزشک ابتدا درباره زمان شروع علائم، مدت بی حسی، یک طرفه یا دوطرفه بودن آن و عوامل احتمالی (ضربه، سرما، خوابیدن روی گوش، اقدامات دندان پزشکی) سوال می کند. علائم همراه مثل گزگز، درد، وزوز، کاهش شنوایی یا ضعف صورت هم در تشخیص نقش دارند.
معاینه گوش و بررسی حس ناحیه
در مرحله اول، وضعیت لاله گوش، پوست اطراف آن و مجرای گوش بررسی می شود تا التهاب، عفونت یا تجمع جرم گوش رد یا تایید شود. اگر علت مشخصی پیدا نشود، پزشک ممکن است حس دو طرف صورت و گوش را با هم مقایسه کند تا احتمال تحریک یا آسیب یک عصب حسی مشخص شود. اگر ضعف صورت یا اختلال حرکتی هم وجود داشته باشد، معمولاً ارجاع به متخصص مغز و اعصاب لازم می شود.
شنوایی سنجی و بررسی های تکمیلی
اگر وزوز، گرفتگی گوش یا کاهش شنوایی هم وجود دارد، شنوایی سنجی می تواند مشخص کند مشکل با گوش خارجی/میانی مرتبط است یا مسیر شنوایی. برای بی حسی موقت و خفیف معمولاً نیازی به تصویربرداری نیست؛ اما در موارد بدون علت مشخص، مداوم یا همراه با علائم عصبی، پزشک ممکن است آزمایش خون، بررسی عصبی یا تصویربرداری تجویز کند.
راه های درمان بی حسی لاله گوش بر اساس علت
درمان به علت بستگی دارد و یک نسخه واحد برای همه وجود ندارد:
| علت احتمالی | رویکرد درمانی معمول |
|---|---|
| فشار هنگام خواب | تغییر وضعیت خواب، جلوگیری از فشار طولانی روی گوش |
| سرمای شدید | گرم کردن تدریجی و محافظت از گوش در برابر سرما |
| جرم گوش | خارج کردن ایمن جرم توسط پزشک |
| عفونت یا التهاب | درمان علت زمینهای طبق تشخیص پزشک |
| تحریک یا آسیب عصبی | شناسایی و رفع عامل فشار یا آسیب |
| بیماری زمینهای مثل دیابت | کنترل بیماری زمینهای و پیگیری منظم |
| بی حسی پس از اقدامات دندانپزشکی | معمولاً صبر برای برطرف شدن اثر دارو؛ در صورت تداوم، ارزیابی تخصصی |
چند نکته تکمیلی درباره درمان
اگر عفونت مشخص شد، خود درمانی با قطره یا آنتی بیوتیک بدون نظر پزشک توصیه نمی شود، به خصوص وقتی وضعیت پرده گوش مشخص نیست. اگر بی حسی با کاهش شنوایی همراه است، اول باید وضعیت شنوایی بررسی شود و درمان بر اساس همان علت انتخاب می شود، نه صرفا بر اساس رفع بی حسی. نکته کلی این است که بی حسی خودش یک علامت است، نه بیماری؛ درمان موثر وقتی اتفاق می افتد که علت اصلی پیدا و برطرف شود.
جمع بندی
بی حسی لاله گوش می تواند از یک عامل ساده مثل فشار هنگام خواب یا سرما ناشی شود، یا در برخی افراد بعد از اقدامات دندان پزشکی به طور موقت ایجاد شود. اما تداوم آن، تکرار بدون علت مشخص یا همراه شدنش با علائم عصبی و کاهش شنوایی، نیاز به بررسی دقیق تر دارد.
اگر با بی حسی، افتادگی صورت، ضعف یک سمت بدن یا اختلال گفتار هم دیدید، مراجعه فوری ضروری است. در موارد غیر اورژانسی هم متخصص گوش و حلق و بینی و در صورت وجود علائم شنوایی، متخصص شنوایی سنجی می تواند علت را پیدا کند و مسیر درمان مناسب را نشان دهد.
این مطلب صرفاً برای افزایش آگاهی عمومی تهیه شده و جایگزین معاینه و تشخیص پزشکی نیست. در صورت تداوم، تشدید یا تکرار بی حسی، برای ارزیابی دقیق علت به پزشک مراجعه کنید.
سوالات متداول
در برخی افراد، بعد از تزریق داروی بی حسی دندان ممکن است حس نواحی اطراف فک، صورت یا گوش موقتا تغییر کند. این حالت معمولا با از بین رفتن اثر دارو برطرف می شود.
خیر. فشار ناشی از خوابیدن روی یک گوش معمولاً بی حسی موقتی ایجاد می کند و پس از برداشته شدن فشار، حس برمی گردد. بی حسی دائمی را نباید فقط به وضعیت خواب نسبت داد؛ در صورت تداوم، علت های دیگر باید بررسی شوند.
به علت آن بستگی دارد. اگر ناشی از فشار خواب یا سرما باشد، معمولاً با برطرف شدن عامل محرک به تدریج بهتر می شود. زیرا برای بی حسی ناشی از آسیب عصبی، التهاب یا بیماری زمینهای نمی توان مدت مشخصی گفت؛ اگر روند بهبود دیده نشد، ارزیابی پزشکی لازم است.
برای بی حسی مداوم یا بدون علت مشخص، متخصص گوش، حلق و بینی مناسب است. اگر کاهش شنوایی یا وزوز هم دارید، ارزیابی توسط متخصص شنوایی سنجی مفید است. اگر ضعف صورت یا اختلال گفتار هم دیدید، مراجعه فوری برای ارزیابی پزشکی ضروری است.
