یکی از سوالات اکثر والدین این است که غربالگری شنوایی نوزادان تا چه حد مهم است؟ در این مقاله قصد داریم به بررسی اهمیت پایش شنوایی نوزادان، بهترین زمان انجام، روش ها، تفسیر نتایج، عوارض تاخیر در تشخیص اختلال شنوایی نوزادان و نقش والدین در پیگیری این غربالگری بپردازیم.
نوزادان از بدو تولد با شنیدن صداها با دنیای اطراف خود اطراف برقرار می کنند؛ صدای مادر، لالایی ها و حتی صداهای معمولی محیط، تمامی این ها پایه اصلی رشد گفتار و ارتباط را شکل می دهند. اما در صورتی که این صداها به درستی شنیده نشوند، رشد گفتار، زبان، ارتباطات اجتماعی و حتی هوش کودک تحت تاثیر قرار می گیرد.
از آنجا که اکثر اختلالات شنوایی در روزهای ابتدایی تولد علامت ظاهری ندارد و در صورت عدم تشخیص به موقع، می تواند پیامدهای جبران ناپذیری را به دنبال داشته باشد. به همین دلیل در چندین سال گذشته غربالگری شنوایی نوزادان به عنوان یک استاندارد جهانی در نظام سلامت شناخته می شود و انجام آن الزامی است.
غربالگری شنوایی نوزادان چیست؟
غربالگری شنوایی نوزادان یک سری از آزمون های ساده، سریع و بدون درد است که به منظور بررسی عملکرد سیستم شنوایی نوزادان در روزها و هفته های ابتدایی تولد انجام می شود. هدف از انجام این غربالگری، تشخیص زودهنگام کم شنوایی یا ناشنوایی نوزادان قبل از بروز اختلالات گفتاری و شناختی است.
بر اساس تحقیقات انجام شده، از هر 1000 تولد 1 تا 3 نوزاد دچار کم شنوایی مادرزادی هستند. از آنجا که بیش از نیمی از نوزادان مبتلا به کم شنوایی، علامتی از این مشکل را ندارند، تنها راه تشخیص الزاما انجام پایش شنوایی نوزادان است.
اهمیت غربالگری شنوایی نوزادان
شنوایی ارتباط مستقیم با یادگیری زبان و ارتباطات دارد. از آنجا که مغز انسان در سال های اول زندگی حداکثر انعطاف پذیری عصبی را دارد و دریافت محرک های صوتی در این دوره حیاتی است. در صورت عدم تشخیص اختلال شنوایی نوزاد، مسیر طبیعی رشد گفتار کودک دچار اختلال می شود.
با این تفاسیر اهمیت بررسی شنوایی نوزادان شامل موارد زیر است:
- تشخیص زودهنگام ناشنوایی و کم شنوایی مادرزادی ؛
- جلوگیری از تاخیر گفتاری و زبانی کودک؛
- کاهش مشکلات یادگیری در سنین مدرسه؛
- بهبود رشد اجتماعی و عاطفی کودک؛
- کاهش هزینه های درمانی در آینده؛
طبق مطالعات در صورت تشخیص کم شنوایی نوزادان قبل از 6 ماهگی و مداخله زودهنگام، عملکرد گفتاری و ارتباطی بسیار نزدیک به کودکان با شنوایی طبیعی خواهد بود.
بهترین زمان پایش شنوایی نوزادان
استانداردهای جهانی و برنامه های وزارت بهداشت انجام این تست را از بدو تولد تا حداکثر یک ماهگی الزامی می دانند. در اکثر بیمارستان ها این تست قبل از ترخیص نوزاد انجام می شود.
اصول طلایی بررسی شنوایی نوزادان به صورت قانون 1 و 3 و 6 شناخته می شود به این ترتیب که:
- انجام غربالگری تا 1 ماهگی؛
- تشخیص قطعی کم شنوایی تا 3 ماهگی؛
- شروع مداخله درمانی تا 6 ماهگی؛
روش های غربالگری شنوایی نوزادان
برای بررسی شنوایی نوزادان از مجموعه ای از تست های الکتروفیزیولوژیک دقیق و غیرتهاجمی استفاده می شود. این تست ها به شرح زیر هستند:
1. تست OAE نوزادان
یکی از اصلی ترین و رایج ترین تست های بررسی شنوایی نوزادان تست OAE یا انتشار صوتی گوش داخلی است که عملکرد حلزون گوش بررسی می شود.
برای انجام این تست ساده و بدون درد که امکان انجام آن در خواب نوزاد هم است، شنوایی سنج یک پروب کوچک داخل گوش کوچک قرار می دهد و صداهای ملایمی پخش می شود، پاسخ گوش داخلی به این اصوات ثبت و تحلیل می شوند.
شایان ذکر است که عدم پاسخ مناسب در این تست لزوما به معنای کم شنوایی نوزاد نیست و می تواند دلایل دیگری مثل وجود مایع در گوش میانی یا جرم گوش باشد.
| روش غربالگری | توضیح روش | نحوه انجام | مزایا | نکات مهم |
|---|---|---|---|---|
| OAE نوزادان | بررسی عملکرد حلزون گوش (گوش داخلی) از طریق ثبت انتشار صوتی | قرار دادن یک پروب کوچک داخل گوش نوزاد و پخش صداهای ملایم؛ پاسخ گوش داخلی ثبت و تحلیل میشود | غیرتهاجمی، بدون درد، سریع، قابل انجام در خواب نوزاد | عدم پاسخ لزوماً نشانه کمشنوایی نیست؛ عواملی مانند مایع گوش میانی یا جرم گوش میتوانند نتیجه را تحت تأثیر قرار دهند |
| ABR نوزادان | بررسی مسیر عصبی شنوایی و پاسخ ساقه مغز به صدا | قرار دادن الکترودها روی سر نوزاد و ثبت پاسخ مغز به اصوات | دقیقترین روش غربالگری شنوایی نوزادان | بیشتر برای نوزادان پرخطر و نوزادان بستری در NICU استفاده میشود |
2. تست ABR نوزادان
تست ABR (پاسخ شنوایی ساقه مغز خودکار) دقیق ترین روش غربالگری شنوایی نوزادان است که طی آن مسیر عصبی شنوایی بررسی می شود.
برای انجام این است، الکترودهایی روی سر نوزاد قرار می گیرد تا پاسخ مغز به اصوات ثبت شود. این روش اصولا برای نوزادان پرخطر و نوزادان بستری در بخش مراقبت های ویژه (NICU) انجام می شود.
تفسیر نتایج غربالگری شنوایی نوزادان
تست شنوایی سنجی نوزادان معمولا به دو حالت قبول (Pass) و یا ارجاع (Refer) ارائه می شود.
نتیجه قبولی به معنای طبیعی بودن پاسخ های شنوایی نوزادان است. اما نتیجه ارجاع لزوما به معنای کم شنوایی نوزاد نیست، بلکه در این صورت نیاز به بررسی مجدد و تست های تکمیلی بیشتر است.
نوزادان پرخطر برای کم شنوایی
نوزادان با ویژگی های زیر در معرض خطر بالاتری برای اختلالات شنوایی قرار داند و حتی در صورت طبیعی بودن غربالگری اولیه، نیازمند پیگیری دوره ای هستند:
- سابقه خانوادگی کم شنوایی؛
- تولد نارس؛
- وزن کم هنگام تولد؛
- عفونت های مادرزادی مانند سیتومگالوویروس (CMV)؛
- زردی شدید نیازمند تعویض خون؛
- بستری طولانی در NICU؛
- مصرف داروهای اتوتوکسیک؛
انجام غربالگری شنوایی برای این گروه از نوزادان نیاز به دقت بیشتری دارد.
عوارض عدم انجام غربالگری شنوایی
عدم انجام این تست می تواند منجر به تشخیص دیر هنگام کم شنوایی شود. بسیاری از کودکان کم شنوا تا سن 2 یا 3 سالگی شناسایی نمی شوند، زمانی که تاخیر گفتاری کاملا آشکار شده است.
پیامدهای تشخیص دیر هنگام کم شنوایی کودکان عبارتند از تاخیر شدید گفتار و زبان، مشکلات ارتباطی، افت تحصیلی، کاهش اعتماد به نفس و مشکلات رفتاری و اجتماعی. در حالی که با انجام یک تست ساده، سریع و بدون درد در بدو تولد می توان از بسیاری از این مشکلات جلوگیری کرد.
نقش والدین در موفقیت غربالگری شنوایی نوزادان
والدین نقش اصلی در تکمیل چرخه غربالگری شنوایی فرزندان خود دارند. زیرا تنها انجام تست کفایت نمی کند، بلکه نیاز به پیگیری نتایج و مراجعه به موقع به شنوایی سنج در صورت ارجاع از اهمیت بالایی برخوردار است.
توصیه ما به والدین این است که:
- نتیجه غربالگری را ثبت و نگهداری کنید.
- در صورت ارجاع، سریعا برای تست تکمیلی اقدام کنید.
- پیگیری غربالگری نوزادان پرخطر را به صورت دوره ای جدی بگیرید.
- در صورت مشاهده علائمی مانند عدم واکنش به صدا، به یک متخصص شنوایی سنجی مراجعه کنید.
پایش شنوایی نوزادان و آینده کودک
مطالعات انجام شده نشان می دهد کودکانی که کم شنوایی آنها قبل از 6 ماهگی تشخیص داده می شود و مداخلات لازم انجام می شود، از نظر رشد زبانی و گفتاری تفاوت چندانی با کودکان طبیعی ندارند.
امروزه آزمایش شنوایی نوزاد نه یک اقدام اختیاری، بلکه یک ضرورت پزشکی و اجتماعی است که به طور مستقیم با کیفیت زندگی کودک ارتباط دارد.
بیشتر بخوانید :
جمع بندی
غربالگری شنوایی نوزادان یکی از مهم ترین برنامه های پیشگیری در حوزه سلامت کودکان است که با تشخیص زودهنگام اختلالات شنوایی، مسیر رشد طبیعی گفتار و زبان کودک را هموار می کند. انجام به موقع تست شنوایی نوزادان، انتخاب روش مناسب، تفسیر صحیح نتایج و پیگیری والدین، چهار رکن اساسی موفقیت این برنامه هستند.
توصیه ما به والدین مسئولیت پذیر این است که غربالگری شنوایی فرزندان خود را جدی بگیرند؛ زیرا آینده ارتباطی و شناختی کودک از همین روزهای ابتدایی شکل می گیرد.
سوالات متداول
بله، انجام این تست برای همه نوزادان لازم و ضروری است.
خیر، این تست ها کاملا بدون درد هستند و امکان انجام آنها در خواب طبیعی نوزاد نیز است.
بله عواملی مثل وجود جرم، مایع در گوش میانی، سرماخوردگی یا حتی بی قراری نوزاد می تواند بر نتیجه تست تاثیر بگذارند. به همین دلیل، در صورت نتیجه غیرطبیعی معمولا تست تکرار می شود.
خیر، برخی از انواع کم شنوایی ها پیشرونده و دیررس هستند. به همین دلیل، در نوزادان پرخطر یا در صورت مشاهده علائم مشکوک، پیگیری شنوایی در سنین بالاتر توصیه می شود.
هزینه غربالگری شنوایی نوزادان بستگی به مرکز درمانی و نوع تست دارد. اما در بسیاری از مراکز دولتی این تست به صورت رایگان انجام می شود.
