اگر صداها را هم آهسته می شنوید و هم نامفهوم ممکن است دچار کم شنوایی آمیخته یا ترکیبی شده باشید؛ نوعی کاهش شنوایی مختلط که هم گوش میانی و هم گوش داخلی را درگیر میکند.
برخلاف انواع ساده تر افت شنوایی، در این حالت مشکل فقط به کم شنوایی محدود نمی شود، بلکه وضوح گفتار فرد نیاز دچار اختلال می شود. شناخت دقیق این نوع کم شنوایی می تواند از پیشرفت آسیب جلوگیری کرده و مسیر درمان را هدفمند کند.
کم شنوایی آمیخته چیست؟
کم شنوایی آمیخته یا کم شنوایی ترکیبی نوعی اختلال شنوایی است که در آن دو مکانیسم آسیب به طور همزمان وجود دارد. از یک سو مسیر انتقال صوت در گوش خارجی یا گوش میانی دچار اختلال می شود و از سوی دیگر سلول های مویی حلزون یا عصب شنوایی نیز عملکرد طبیعی خود را از دست میدهند؛ به همین دلیل به آن افت شنوایی ترکیبی گفتهمیشود.
به صورت طبیعی، امواج صوتی از مجرای گوش عبور می کنند، پرده گوش را به ارتعاش در می آورند و سپس از طریق استخوانچه های گوش میانی به گوش داخلی منتقل می شوند. در نهایت این ارتعاشات در حلزون به سیگنال عصبی تبدیل می شوند. در کاهش شنوایی مختلط هر دو مرحله انتقال و تبدیل عصبی صدا دچار اختلال است.
تفاوت کم شنوایی ترکیبی با انواع دیگر کاهش شنوایی
برای درک بهتر کم شنوایی ترکیبی لازم است آن را با سایر انواع افت شنوایی مقایسه کنیم:
باید گفت که در کم شنوایی انتقالی، مشکل در گوش خارجی یا میانی است؛ مانند تجمع جرم، پارگی پرده گوش یا عفونت گوش میانی. در این حالت معمولا کیفیت صدا نسبتا حفظ می شود اما شدت آن کاهش می یابد.
در کم شنوایی حسی عصبی، آسیب در گوش داخلی یا عصب شنوایی قرار دارد. این نوع کاهش شنوایی اغلب باعث افت وضوح گفتار و دشواری در درک کلمات به ویژه در محیط های پر سر و صدا می شود.
اما در کم شنوایی آمیخته یا همان کاهش شنوایی مختلط، هر دو نوع آسیب به طور همزمان دیدهمیشود. بنابراین فرد هم با کاهش شدت صدا مواجه است و هم با افت کیفیت و شفافیت گفتار.
علت بروز کم شنوایی ترکیبی چیست؟
افت شنوایی ترکیبی معمولا زمانی ایجاد می شود که یک مشکل مزمن انتقالی روی زمینه یک آسیب حسی عصبی قرار گیرد. برای مثال فردی که به دلیل افزایش سن دچار افت شنوایی حسی عصبی شدهاست، در صورت ابتلا به عفونت گوش میانی ممکن است به کم شنوایی آمیختهدچار شود.
از مهم ترین علل می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- عفونت مزمن گوش میانی که در طول زمان به ساختارهای داخلی آسیب رساندهاست.
- اتواسکلروز پیشرفته که علاوه بر درگیری استخوانچه ها ممکن است بر حلزون اثر بگذارد.
- ضربه به سر که هم گوش میانی و هم گوش داخلی را درگیر کرده است.
- پارگی پرده گوش در فردی که قبلا افت شنوایی وابسته به سن داشتهاست.
- تجمع مایع در گوش میانی همراه با آسیب حلزون.
در کودکان نیز وجود مایع مزمن گوش میانی همراه با ناهنجاری های مادرزادی گوش داخلی می تواند منجر به کاهش شنوایی مختلط شود.
علائم کم شنوایی آمیخته چیست؟
نشانه های افت شنوایی آمیخته، ترکیبی از علائم نوع انتقالی و حسی عصبی است. بیماران اغلب از این موارد شکایت دارند:
- کاهش شنوایی پیشرونده
- مشکل در درک گفتار به ویژه در محیط شلوغ
- نیاز به افزایش صدای تلویزیون
- احساس پری یا فشار در گوش
- وزوز گوش
- گاهی سرگیجه خفیف
در کم شنوایی ترکیبی، درک گفتار معمولا ضعیف تر از کم شنوایی انتقالی ساده است، زیرا بخش عصبی نیز درگیر شدهاست.
تشخیص کم شنوایی آمیخته در شنوایی سنجی
تشخیص کاهش شنوایی مختلط تنها از طریق ارزیابی تخصصی امکان پذیر است. مهم ترین ابزار تشخیصی، ادیومتری تون خالص است. در این آزمون، آستانه شنوایی از طریق هدایت هوایی و هدایت استخوانی اندازه گیری می شود.
در کم شنوایی ترکیبی هر دو آستانه هوایی و استخوانی افزایش یافتهاند، اما بین آنها فاصله وجود دارد. این فاصله نشان دهنده مولفه انتقالی است و بالا بودن هر دو آستانه بیانگر درگیری حسی عصبی است.
تمپانومتری نیز برای بررسی وضعیت پرده گوش و گوش میانی انجام می شود و می تواند وجود مایع یا اختلال عملکرد شیپور استاش را مشخص کند.
در صورت نیاز تست رفلکس آکوستیک و ارزیابی گفتاری نیز انجام می شود تا شدت افت شنوایی ترکیبی دقیق تر تعیین شود.
درمان کم شنوایی آمیختهچیست ؟
درمان کم شنوایی ترکیبی به علت زمینه ای و شدت آسیب بستگی دارد. رویکرد درمانی معمولا چند مرحله ای است.
در گام نخست باید بخش انتقالی اصلاح شود. اگر جرم گوش یا مایع گوش میانی وجود داشته باشد، با درمان مناسب می توان آن را برطرف کرد. در صورت پارگی پرده گوش یا اتواسکلروز ممکن است جراحی توصیه شود.
پس از اصلاح مولفه انتقالی، میزان باقی مانده کاهش شنوایی که مربوط به بخش حسی عصبی است ارزیابی می شود. از آنجا که آسیب حسی عصبی اغلب دائمی است، استفاده از سمعک بخش اصلی توانبخشی محسوب می شود.
در موارد شدید که افت شنوایی ترکیبی پیشرفته باشد و سمعک کارایی کافی نداشته باشد، بررسی امکان کاشت حلزون مطرح می شود.
نقش سمعک در کم شنوایی ترکیبی
در کم شنوایی ترکیبی، انتخاب و تنظیم سمعک نیازمند دقت بالایی است. زیرا بیمار هم به تقویت شدت صدا نیاز دارد و هم به بهبود وضوح گفتار. سمعک های دیجیتال پیشرفته با قابلیت پردازش گفتار و کاهش نویز محیط می توانند عملکرد ارتباطی فرد را به طور قابل توجهی بهبود دهند.
تنظیم دقیق بر اساس نتایج ادیوگرام و انجام ارزیابی گفتاری پس از قالب گیری، از اصول مهم موفقیت در توانبخشی کاهش شنوایی مختلط است.
اهمیت تشخیص زودهنگام
کم شنوایی آمیختههر چه زودتر تشخیص دادهشود، امکان کنترل بخش انتقالی و جلوگیری از تشدید علائم بیشتر خواهد بود. در کودکان، تشخیص سریع افت شنوایی ترکیبی از بروز تاخیر در رشد گفتار و زبان جلوگیری می کند.
افرادی که دچار عفونت های مکرر گوش، وزوز پایدار یا کاهش شنوایی تدریجی هستند باید در اسرع وقت برای ارزیابی تخصصی مراجعه کنند.
جمع بندی
کم شنوایی آمیخته یا ترکیبی نوعی اختلال شنوایی چند عاملی است که گوش میانی و داخلی را درگیر می کند. این اختلال علاوه بر کاهش شدت صدا و وضوح صدا و گفتار را هم تحت تاثیر قرار می دهد.
کم شنوایی ترکیبی نیازمند رویکرد درمانی چند مرحله ای شامل مداخله پزشکی و توانبخشی شنوایی است. انتخاب سمعک مناسب و تنظیم دقیق آن بر اساس نتایج ادیومتری، بخش کلیدی مدیریت این اختلال محسوب می شود.
سوالات متداول
بخش انتقالی کم شنوایی ترکیبی در بسیاری از موارد قابل درمان است، اما آسیب حسی عصبی معمولا دائمی است. با این حال استفاده از سمعک می تواند عملکرد شنوایی را به طور قابل توجهی بهبود دهد.
بله. از آنجا که در افت شنوایی آمیخته بخش حسی عصبی نیز درگیر است، وزوز گوش می تواند یکی از علائم شایع این نوع کم شنوایی باشد.
بله، وجود مایع مزمن گوش میانی همراه با مشکلات مادرزادی گوش داخلی می تواند در کودکان باعث کاهش شنوایی آمیختهشود. تشخیص زودهنگام برای جلوگیری از تاخیر گفتاری بسیار مهم است.
